Fakty i opinie

podziel si na Facebooku dodaj kana RSS prze郵ij artyku drukuj artyku
Wybrana ma豉 czcionka

Ko軼io造 gotyckie 真豉w Gda雟kich; edycja 1

真豉wy s pi瘯ne o ka盥ej porze roku...

fot. GR3miasto

真豉wy s pi瘯ne o ka盥ej porze roku...

Wielokrotnie przemierzali鄉y ju 真豉wy wi璚 znajduj帷e si tu zabytki architektury od dom闚 podcieniowych, po budowle sakralne nie s nam obce. Jednak jak dot康 nigdy nie skupiali鄉y si na konkretnej tematyce. Nadszed w ko鎍u czas realizacji jednego z pomys堯w wyruszaj帷 郵adem ko軼io堯w gotyckich. 疾by zrealizowa jednak ten temat i dog喚bnie przyjrze si wi瘯szo軼i, podzielili鄉y nasz projekt na trzy trasy wiod帷e przez trzy r騜ne cz窷ci 真豉w: 真豉wy Gda雟kie, Malborskie i Elbl御kie. Dzi opowiemy Wam o trasie po tych pierwszych.



Na 真豉wach zachowa這 si do dzisiaj ponad 30 ceglanych ko軼io堯w gotyckich, b璠帷ych prawdziwymi per豉mi 簑豉wskiego budownictwa sakralnego. Budowle te, wznoszone zwykle na terpach lub naturalnych wzniesieniach maj r騜norodne formy. S w鈔鏚 nich du瞠, bogate tr鎩nawowe 鈍i徠ynie, ko軼io造 jednonawowe, a tak瞠 rzadsze dwunawowe. Wyr騜nia je bogactwo form wschodnich szczyt闚, portale uskokowe oraz charakterystyczne dla tego regionu drewniane g鏎ne partie wie.

Drewniane izbice oraz szczyty wie nie by造 elementem docelowym ko軼io堯w gotyckich. Najprawdopodobniejsz przyczyn niedoka鎍zania wie w cegle lub kamieniu by po prostu brak funduszy. Budowa ko軼io豉 na 鈔edniowiecznych 真豉wach by豉 operacj skomplikowan, czaso- i pracoch這nn i przede wszystkim drog. Wi瘯szo嗆 materia堯w budowlanych czyli ceg造, wapie oraz drewno, trzeba by這 sprowadza spoza delty Wis造. Piasek do zaprawy pozyskiwano z Wis造 i Nogatu o czym 鈍iadczy mo瞠 obecno嗆 muszli w spoinach mi璠zy ceg豉mi. Jedynym materia貫m, jakiego by這 na 真豉wach pod dostatkiem, by豉 faszyna, czyli powi您ane ze sob cienkie ga喚zie wiklinowe lub innych drzew czy krzew闚, kt鏎 wykorzystywano do budowania podest闚 na rusztowaniach. Mimo, 瞠 wie瞠 w znanym nam dzisiaj kszta販ie s po prostu prowizork, kt鏎a przetrwa豉 kilka wiek闚, s one charakterystycznym i niew徠pliwie pi瘯nym elementem krajobrazu 簑豉wskiego.
W wyniku katastrofalnych powodzi, wojen, licznych przebud闚 oraz dewastacji i kradzie篡 瘸den ze 鈔edniowiecznych ko軼io堯w nie przetrwa do dzi w niezmienionym kszta販ie. Mimo to w wielu z nich zachowa這 si dawne gotyckie wyposa瞠nie - kamienne chrzcielnice, kute kraty tabernakuli 軼iennych, p造ty nagrobne, a nawet monstrancje, kielichy oraz drewniane figury 鈍i皻ych i fragmenty fresk闚 軼iennych.

草速a barwa kwitn帷ego rzepaku o篡wia nasz wycieczk

fot. GR3miasto

草速a barwa kwitn帷ego rzepaku o篡wia nasz wycieczk



Ciekawostk ko軼io堯w 真豉w Gda雟kich jest fakt wyst瘼owania na kilku z nich np. w Krzywym Kole, Ko幢inach, Trutnowach lub Kiezmarku herbu Gda雟ka. W celu wyja郾ienia tej zagadki nale篡 cofn望 si do drugiej po這wy XVII wieku kiedy Gda雟k by administratorem 簑豉wskich parafii, sprawowa opiek nad 鈍i徠yniami i mia prawo obsadzania proboszczy. St康 te oznaczenie ko軼io堯w jako "podleg造ch" Gda雟kowi.
Nasza trasa nie zosta豉 wyczerpana w 100%, na 真豉wach Gda雟kich jest jeszcze kilka innych ciekawych ko軼io堯w gotyckich, kt鏎ych nie zobaczyli鄉y, np. w takich miejscowo軼iach jak.: Kiezmark, czy Leszkowy.

Powy窺ze informacje pochodz ze strony mi這郾ika 真豉w pana Paw豉 Buczkowskiego

Trasa i mo磧iwo軼i jej pokonania:

Podr騜uj帷 po 真逕ach, trzeba wiedzie, 瞠 w okresach wilgotnych pokonywanie niekt鏎ych szlak闚, szczeg鏊nie tych, kt鏎e wiod drogami gruntowymi jest bardzo trudne, a miejscami nawet nierealne, o czym kilkakrornie przekonali鄉y si pokonuj帷 簑豉wskie 陰ki na skr鏒y. O ka盥ej jednak porze roku swobodnie porusza si mo積a lokalnymi drogami, na kt鏎ych ruch w weekendy naprawd jest znikomy. Miejscami widoczne s r闚nie nowo powstaj帷e drogi rowerowe, jednak jad帷 nimi, watro mie oczy szeroko otwarte! Nie zawsze korzystaj帷 z takiego rozwi您ania mo積a czu si bezpieczniej ni na lokalnej drodze. O okolicy L璠owa zapadaj帷a si kostka, z kt鏎ej wykonano tras rowerow by豉 przyczyn niemi貫go zdarzenia, o czym przekona si jeden z naszych uczestnik闚. Na szcz窷cie nic powa積ego si nie sta這, ale gdyby nie kask, nie wiedomo jakby sko鎍zy si ten gro積o wygl康aj帷y upadek.

Nasza trasa / miejscowo軼i:

Gda雟k - Kr瘼iec - Mokry Dw鏎 - Wi郵ina - L璠owo - Wr鏏lewo - Grabiny Zameczek - Suchy D帳 - Osice - Stanis豉wowo - Woc豉wy - Mi這cin - Trutnowy - Cedry Wielkie - Giemlice - Steblewo - Krzywe Ko這 - Ko幢iny - Czatkowy - Tczew.

Dystans wycieczki: 75 km

Trasa wycieczki opracowana na podstawie mapy Wyd. Eko-Kapio.pl



Odwiedzone przez nas ko軼io造 lub ich ruiny i kikla s堯w o nich:

Wi郵ina:

Wprawdzie nie ma tu 瘸dnego ko軼io豉 gotyckiego, ale przy dawnym cmentarzu menninickim wznosi si bardzo ciekawa drewniana dzwonnica. Wybudowana zosta豉 w 1792 roku przez niejakiego Jakuba Jentzena, a jej fundatorem by so速ys Dziewi璚iu W堯k, niewielkiej osady, kt鏎 mijali鄉y po drodze. Wie瘸 jest drewnian konstrukcj oszalowan deskami. Dwie pary dwuskrzyd這wych wr鏒 s p馧kolistego kszta速u. Czterospadowy dach zwie鎍zony iglic z chor庵iewk.

Wr鏏lewo:

Mijaj帷 t niewielk wie 簑豉wsk, nie spos鏏 pomin望 jeden z najpi瘯niejszych 簑豉wskich ko軼i馧k闚, kt鏎ego bry豉 odbija sie w tafli rzeki Mot豉wy. Jego historia jest do嗆 d逝ga i zwi您ana z czasami W豉dys豉wa υkietka, kt鏎y 31 maja 1308 r. przekaza wie wraz z o鄉ioma innymi wsiami synom kasztelana gda雟kiego. Znaczn rok w historii odegra豉 r闚nie rodzina Sheweke, kt鏎ej zawdzi璚zamy budow kaplicy. Pod koniec XVI w. najwi瘯sz jej ozdob by造 podarowane przez le膨c na 這簑 鄉ierci Urszul Sheweke cztery tablice o速arza wykonane ko這 1500 r przez nieznanego malarza niderlandzkiego, przedstawiaj帷e sceny z 篡cia Maryi. Trzy z nich - skrzyd豉 i jedna z tablic 鈔odkowych zachowane do dzi znajduj si w zbiorach Muzeum Narodowego w Gda雟ku, za ich kopie od 2009 r. mo積a ogl康a w ko軼i馧u w Wr鏏lewie. Kolejnym wa積ym wydarzeniem by豉 sprzeda maj徠ku miastu na pocz徠ku XVII w., co zaowocowa這 przebudow kaplicy na ko軼i馧. Dobudowano korpus oraz wie輳 od strony zachodniej. Obecnie bry豉 ko軼io豉 jest oparta na drewnianej konstrukcji szkieletowej, wype軟ionej murem ceglanym. Wie瘸 od strony zachodniej nakryta jest graniastym he軛em pokrytym blach miedzian. Z okresu przebudowy pochodzi zachowana do dzi kazalnica, chrzcielnica i galeria.
Zabytek po wojnie zosta zaniedbany, odnowiony niedawno stanowi dum mieszka鎍闚 wsi o 700-letniej historii, o czym przypomina ustawiony obok ko軼io豉 kamie, na kt鏎ym wyryto kolejne nazwy miejscowo軼i oraz motto b璠帷e cytatem z W. Mullera: "To nasza najmniejsza ojczyzna, nie za ma豉 do wielkiej mi這軼i; im cia郾iej nas obejmuje, tym mocniej w sercu go軼i.

Suchy D帳:

Kolejnym ciekawym ko軼io貫m nad rz.Mot豉w jest ko軼i馧 安. Anny i 鈍. Joachima w Suchym D瑿ie. Ta gotycka 鈍i徠ynia zosta豉 zbudowana przez Krzy瘸k闚 w drugiej po這wie XIV w. i s逝篡豉 katolikom do po 這wy XVI w. Oko這 1560 r. ko軼i馧 zosta przej皻y przez protestant闚 i pozosta w ich r瘯ach do 1945 r. W roku 1732 dobudowano wie輳 z pruskiego muru, jednak wiosn 1945 r. ko軼i馧 zosta doszcz皻nie zniszczony przez wojska radzieckie. Zachowa si jedynie budynek s御iaduj帷ej z ko軼io貫m pastor闚ki, w kt鏎ej w kolejnych latach zosta豉 urz康zona i uroczy軼ie po鈍i璚ona kaplica 鈍. Anny, jako filia parafii 鈍. Jana Chrzciciela w Giemlicach. Po odbudowaniu ko軼io豉 bp sufragan Kazimierz Kluz dokona po鈍i璚enia 11 marca 1978 roku.

Osice:

Tutejszy ko軼i馧 zosta zbudowany w ko鎍u XIV wieku, przebudowany ok. 1500 roku. Swoj dzisiejsz posta otrzyma podczas rozbudowy w 1767 roku. Posiada barokow wie輳 konstrukcji szkieletowej, zako鎍zon strzelistym he軛em. W murach obwodowych nawy i cz窷ci prezbiterialnej zachowa造 si znaczne pozosta這軼i pierwotnej budowli gotyckiej. Zw豉szcza 軼iana wschodnia, zwie鎍zona bogato rozcz這nkowanym szczytem. Wn皻rze nakryte zosta這 drewnianym stropem. Zachowa這 si bogate wyposa瞠nie. Do najcenniejszych nale篡 o速arz g堯wny, o zap騧nionych formach manieryzmu pochodz帷y z 1655 roku. Wyr騜niaj帷y si snycerk ornament闚 i kolumn oplecionych winn latoro郵. Drewniane, p豉korze嬌ione drzwiczki 軼iennego tabernakulum z drugiej po. XVwieku. Ponadto na uwag zas逝guj ambona z XVII wieku i o鄉ioboczna chrzcielnica, wsparta figur Moj瞠sza z ko鎍a XVII wieku.

Woc豉wy:

Ciekawy obiekt sakralny z tego okresu znajduje si w Woc豉wach. Pierwotnie by豉 to 鈍i徠ynia tr鎩nawowa. Jednak w efekcie zniszcze po budowli pozosta造 jedynie ruiny jednej z naw i jako taki ko軼i馧 funkcjonuje w krajobrazie i w 鈍iadomo軼i ludzi odwiedzaj帷yh to miejsce. Ruiny ko軼io豉 podobnie jak te w Steblewie posiada豉 masywn ceglan wie輳, kt鏎ej szcz徠ki te mo積a jeszcze zauwa篡.

Trutnowy:

Znajduj帷y si we wsi ko軼i馧 pochodzi z XIV w i praktycznie opr鏂z szkieletowej wstawki zachowa sw鎩 oryginalny wizerunek. Nad wej軼iem do prezbiterium od strony ulicy umieszczono kamienny kartusz z herebem Gda雟ka i dat 1687. Na zabytkowe wyposa瞠nie ko軼io豉 sk豉daj si: o速arz g堯wny z 1675 roku, ambona z pierwszej po. XVII i XVIII wieku, chrzcielnica z drugiej po. XVIII, stalle, konfesjona, ch鏎 muzyczny z herbem Gda雟ka (XVII w.), granitowa kropielnica oraz prezbiterium o sklepieniu gwia寮zistym, na kt鏎ym widniej du瞠 malowid豉 wsp馧czesne, powojenne, o tre軼i religijnej. Na terenie przyko軼ielnym znajduje si zabytkowa plebania z XVIII w. i pozosta這軼i cmentarza ewangelickiego z XVI w.

Cedry Wielkie:

Ko軼i馧 pw. 安i皻ych Anio堯w Str騜闚 w Cedrach Wielkich wybudowano w po這wie XIV w. W kolejnym wieku dobudowano do niego dwie nawy boczne i wie輳. Spalony w 1946 r. zosta ponownie odbudowany w latach 80-tych i po鈍i璚ony w 1987 r. Wyposa瞠nie 鈍i徠yni jest wsp馧czesne.

Steblewo:

Inna wyj徠kowa 鈍i徠ynia gotycka znajduje si w Steblewie. S to w豉軼iwie ruiny ko軼io豉 zbudowanego w XIV wieku. Budowla od razu zwraca uwag du膨 wie膨. Wie瘸 ta, mog帷a z uwagi na sw masywno嗆 pe軟i funkcje obronne, by豉 jedn z niewielu doko鎍zonych ceglanych wie na 真豉wach. 安iadczy to mo瞠 o randze tego o鈔odka w okresie panowania krzy瘸ckiego, by mo瞠 por闚nywalnej z Grabinami gdzie od XIV wieku istnia dw鏎 obronny. By mo瞠, zanim w miejscu drewnianego dworu w Grabinach Krzy瘸cy wybudowali murowan warowni, zarz康zali terenem 真豉w Steblewskich w豉郾ie ze Steblewa. S to jednak jedynie przypuszczenia, nie maj帷e potwierdzenia w dokumentach.

Krzywe Ko這:

Tutejszy ko軼i馧 zosta wzniesiony w XIV wieku i gruntownie przbudowany w latach 1685-1686. 安i徠ynia ceglana, jednonawowa, z dobudowan w 1747 roku drewnian wie膨, kryt 逝pkiem i zako鎍zon strzrelistym he軛em oraz pochodz帷 z XIX wieku kaplic po逝dniow. Nad wej軼iem do kruchty widnieje herb Gda雟ka na tarczy otoczonej wie鎍em z li軼i. Ko軼i馧 posiada bogate, barokowe wyposa瞠nie wn皻rza: o速arz, ambona oraz organy. Uwag zwracaj niezwyk貫 豉wy z kl璚znikami i zapleckami zwane stallami, w kt鏎ych w czasie nabo瞠雟tw, zasiadali bogaci osadnicy z Holandii, tak zwani s御iedzi. Na zapleckach 豉w znajduj si obrazy przedstawiaj帷e 12 aposto堯w i Jezusa. Na ka盥ym obrazie, nad g這w postaci 鈍i皻ego, widnieje wymalowany z這t farb gmerk, czyli znak w豉sno軼iowy gospodarstwa, a powy瞠j data i nazwisko fundatora. Takie same gmerki znajduj si na ozdobnych odrzwiach do trzynastu 豉wek dla kobiet po przeciwnej stronie nawy, nad kt鏎ymi wymalowano portrety biblijnych niewiast.

Ko幢iny:

Ko軼i馧 w cz窷ci wschodniej gotycki, zbudowany oko這 po. XIV wieku, przekszta販ony na prze這mie XV i XVI wieku, z dobudowan naw i wie膨 frontow, nadbudowan w konstrukcji szachulcowej, wzniesion w latach 1684-1686. Nad wej軼iem g堯wnym znajduje si zabytkowy herb Gda雟ka z 1686 roku. Zachowa這 si bogate i cenne wyposa瞠nie wn皻rza, mi璠zy innymi: wykonana z czarnego d瑿u ambona pochodz帷a z 1694 roku.

Kliknij i powi瘯sz map

opr. Krzysztof Kochanowicz

Kliknij i powi瘯sz map



Zdj璚ia w wycieczki:

Galeria zdj耩 uczestnika wycieczki; autor: p. Damian Je篡k

Galeria zdj耩 Grupy Rowerowej 3miasto; autorzy: Tomasz Kmie i Krzysztof Kochanowicz

Dotychczas na 真豉wach zrealizowali鄉y mas ciekawych tras, m.in.:

1) Szlak dom闚 podcieniowych przez 真豉wy Gda雟kie
2) Szlak Mennonit闚 przez 真豉wy Wislane
3) Szlak Mot豉wski przez podmok貫 簑豉wskie 陰ki
4) 真豉wskie wiatraki i ich historia
5) Tajemnice pewnego zamku na 真豉wach Gdanskich

... i wiele innych, kt鏎e znajdziecie na naszej stronie internetowej !
Relacja pochodzi ze strony [GR3miasto]

Do陰cz do ludzi pozytywnie zakr璚onych
O naszych inicjatywach, rajdach i wycieczkach dowiesz si regularnie odwiedzaj帷 nasz stron internetow lub wpisuj帷 si na list sympatyk闚. Je郵i chcesz by na bie膨co informowany co organizujemy, napisz do nas e-mail: gr3miasto@gmail.com
Dodaj zdj璚ie do artyku逝
Dodaj opini

Dodaj opini

Odpowiedz

Tytu:
Tre嗆:
Autor:
E-mail (opcjonalny):
Klikaj帷 "wy郵ij", akceptujesz regulamin dodawania opinii.
zamknij

Opinie (razem: 21)

Dodaj opini

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialno軼i za tre嗆 opinii. Opinie niezwi您ane z tematem artyku逝, wulgarne, obra幢iwe, naruszaj帷e prawo b璠 usuwane.

- je瞠li uwa瘸sz, 瞠 dana opinia nie powinna si tu znale潭, zg這 j do moderacji.