Czy ojciec może wziąć zwolnienie na chore dziecko, jeśli w domu jest drugi rodzic na urlopie rodzicielskim? Z takim pytaniem zwrócił się do nas czytelnik, który opiekuje się często chorującym 3-latkiem. Okazuje się, że perspektywa rodziców nie zawsze pokrywa się z tym, co mówią na ten temat przepisy.
Pracuję na umowę o pracę. Jestem ojcem 3-letniego chłopca i 6-miesięcznej dziewczynki. Moja żona jest na urlopie rodzicielskim. Nasz synek chodzi do przedszkola i niestety często łapie infekcje. Czy w takich sytuacjach mogę korzystać ze zwolnienia lekarskiego w celu opieki nad chorym dzieckiem? Czytałem, że "zwolnienie przysługuje, jeśli w gospodarstwie domowym nie ma innego domownika, który może zaopiekować się dzieckiem". W domu przebywa żona, jednak jest ona zajęta opieką nad niemowlakiem. Łączenie opieki nad tak małym dzieckiem i chorym przedszkolakiem to zajęcie ponad jej siły. Czy w takim wypadku mogę korzystać ze zwolnienia, żeby sprawować opiekę nad starszakiem?Na pytanie odpowiada Klaudia Zieleniec, radczyni prawna z Kancelarii Prawnej Kawczyński i Kieszkowski Adwokaci i Radcowie Prawni
Sytuacja czytelnika
W opisanej sytuacji czytelnik
nie może skorzystać z zasiłku opiekuńczego na chore dziecko, bowiem w gospodarstwie domowym przebywa inna osoba, która może zapewnić opiekę trzylatkowi. Argument posiadania młodszego dziecka, które absorbuje całą uwagę, niestety nie jest wystarczający.
Nie ma znaczenia, że matka dziecka korzysta z urlopu rodzicielskiego udzielonego na młodsze dziecko. Za osobę niezdolną do zapewnienia opieki nie uważa się bowiem co do zasady małżonka przebywającego na urlopie macierzyńskim lub rodzicielskim - nawet jeśli urlop ten został udzielony w związku z opieką nad innym dzieckiem.
Komu przysługuje zasiłek opiekuńczy?
Potocznie mówi się o "zwolnieniu lekarskim na chore dziecko", jednak w rzeczywistości chodzi o zwolnienie od pracy z prawem do zasiłku opiekuńczego.
Zgodnie z przepisami ubezpieczony rodzic może skorzystać ze zwolnienia w celu sprawowania osobistej opieki nad chorym dzieckiem, które nie ukończyło 14 lat.
Podobne zwolnienie przysługuje w przypadku dziecka do 8. roku życia m.in. w razie:
- nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola czy szkoły,
- porodu albo choroby rodzica stale opiekującego się dzieckiem,
- pobytu rodzica stale opiekującego się dzieckiem w szpitalu.
7 kwietnia 2026
(63 opinie)
20 marca 2026
(22 opinie)
Łączny wymiar zasiłku opiekuńczego w takich przypadkach wynosi
60 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby posiadanych dzieci. Jeżeli konieczność opieki przypada na przełom dwóch lat kalendarzowych, możliwe jest korzystanie z odrębnych limitów przysługujących za każdy rok.
Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi
80 proc. podstawy wymiaru zasiłku.
Zasadą jest jednak, że
zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym, którzy mogą zapewnić opiekę dziecku. Może to być nie tylko drugi rodzic, ale także np. dziadkowie czy starsze rodzeństwo (powyżej 14. roku życia).
tak, pracodawca lub przepisy to utrudniły
22%
nie, zawsze odbywało się to bezproblemowo
42%
nie, bo nigdy z niego nie skrzystałe(a)m
36%
Wyjątki od zasady
Od opisanej zasady istnieją dwa wyjątki.
Pierwszym z nich jest sytuacja, gdy
chore dziecko nie ukończyło 2. roku życia. W takiej sytuacji, nawet jeżeli w domu znajduje się inna osoba mogąca zapewnić dziecku opiekę, ubezpieczonemu przysługuje prawo do zwolnienia w celu sprawowania osobistej opieki.
Oznacza to, że gdyby zachorowało młodsze dziecko czytelnika, ojciec mógłby skorzystać ze zwolnienia mimo obecności matki w domu.
Drugim wyjątkiem jest sytuacja, gdy wprawdzie w gospodarstwie domowym przebywa inny członek rodziny, ale z obiektywnych przyczyn nie jest on zdolny do osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem powyżej 2. roku życia.
Może to wynikać w szczególności z wieku, sytuacji zdrowotnej czy predyspozycji psychofizycznych. Przykładowo, za osoby, które - mimo wspólnego zamieszkiwania - mogą nie być uznane za zdolne do zapewnienia opieki, uważa się m.in.:
- osoby chore lub hospitalizowane (np. matka dziecka na urlopie rodzicielskim, która przebywa na zwolnieniu lekarskim),
- osoby całkowicie niezdolne do pracy,
- osoby z ciężką niepełnosprawnością (np. babcia przebywająca w domu posiada znaczny stopień niepełnosprawności, uniemożliwiający jej prawidłową opiekę nad chorym dzieckiem),
- pracowników odpoczywających po pracy na nocnej zmianie,
- osoby prowadzące gospodarstwo rolne.
O tym, że nie ma domownika mogącego zapewnić opiekę, ubezpieczony stwierdza w oświadczeniu. Ocena okoliczności w tej sytuacji należy do płatnika (pracodawcy) lub ZUS w ramach kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy.
Inne rozwiązanie: 2 dni opieki nad dzieckiem
Niezależnie od powyższego pracownik wychowujący przynajmniej jedno dziecko do 14. roku życia ma prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni w ciągu roku kalendarzowego, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.
Uprawnienie to przysługuje niezależnie od tego, czy drugi rodzic albo inny domownik może zapewnić dziecku opiekę. Nie ma również znaczenia, że drugi rodzic przebywa na urlopie rodzicielskim czy wychowawczym.
Wymiar dni wolnych na opiekę nad dzieckiem również jest stały, niezależnie od ilości posiadanych dzieci. Niewykorzystane dni nie przechodzą na następny rok - nie można zatem w przypadku ich niewykorzystania, domagać się ich udzielenia w roku następnym.
Należy jednak pamiętać, że jeżeli oboje rodzice są zatrudnieni, z przedstawionych dni wolnych może skorzystać tylko jeden z nich. Jest jednak dopuszczalne, by każdy z rodziców wykorzystał po jednym dniu.
Czytelnikowi przysługują zatem 2 dni zwolnienia od pracy w ciągu roku na opiekę nad dzieckiem, nawet jeżeli jego żona przebywa na urlopie rodzicielskim.
Rośnie żłobek na Suchaninie. Powstaje w miejscu parku
Podsumowanie
Uporządkowując powyższe:
- w przypadku chorego dziecka do 2. roku życia - zasiłek opiekuńczy przysługuje niezależnie od obecności innych domowników,
- w przypadku chorego dziecka powyżej 2. roku życia - zasiłek przysługuje tylko wtedy, gdy brak jest innego członka rodziny mogącego zapewnić opiekę,
- sam fakt opieki nad niemowlęciem przez drugiego rodzica nie oznacza automatycznie braku możliwości opieki nad starszym dzieckiem,
- niezależnie od powyższego pracownikowi przysługują 2 dni (16 godzin) zwolnienia na opiekę nad dzieckiem w roku, niezależnie od tego, czy w gospodarstwie domowym przebywa inny członek rodziny, który może zapewnić opiekę.
Najczęściej zadawane pytania
Czy niewykorzystane dni wolne na opiekę nad dzieckiem przechodzą na kolejny rok?
Nie, niewykorzystane dni wolne na opiekę nad dzieckiem nie przechodzą na następny rok.
Czy oboje rodzice mogą skorzystać z 2 dni wolnych na opiekę nad dzieckiem?
Nie, 2 dni wolne przysługują łącznie obojgu rodzicom, ale mogą je podzielić między siebie, np. każdy po jednym dniu.
Czy ojciec może wziąć zwolnienie na chore dziecko, jeśli w domu jest drugi rodzic na urlopie rodzicielskim?
Nie, jeśli w gospodarstwie domowym przebywa inny członek rodziny, który może zapewnić opiekę dziecku powyżej 2. roku życia, zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Obecność matki na urlopie rodzicielskim nie wyklucza jej możliwości opieki nad starszym dzieckiem.
Czy pracownik ma prawo do dodatkowych dni wolnych na opiekę nad dzieckiem?
Tak, pracownik wychowujący dziecko do 14 lat ma prawo do 2 dni (16 godzin) zwolnienia od pracy w roku z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, niezależnie od sytuacji drugiego rodzica.
Ile dni zasiłku opiekuńczego przysługuje w ciągu roku?
Łączny wymiar zasiłku opiekuńczego wynosi 60 dni w roku kalendarzowym, niezależnie od liczby dzieci.
Ile wynosi miesięczny zasiłek opiekuńczy?
Miesięczny zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku.
Jakie są wyjątki od zasady, że zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, gdy w domu jest inny opiekun?
Wyjątki to: 1) chore dziecko nie ukończyło 2 lat – zasiłek przysługuje niezależnie od obecności innych domowników; 2) inny domownik nie jest zdolny do opieki z obiektywnych przyczyn (np. choroba, niepełnosprawność, hospitalizacja).
Komu przysługuje zasiłek opiekuńczy na chore dziecko?
Zasiłek opiekuńczy przysługuje ubezpieczonemu rodzicowi na dziecko, które nie ukończyło 14 lat, jeśli nie ma w domu innego członka rodziny mogącego zapewnić opiekę.
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. 
Wideo
