Do naszej redakcji zwrócił się czytelnik, który przez lata otrzymywał regularną premię uznaniową, stanowiącą istotną część jego wynagrodzenia. Choć premia formalnie miała charakter uznaniowy, po latach regularnych wypłat może zyskać status składnika należnego. Tłumaczymy, jak sprawdzić, kiedy premia staje się prawnie przysługującym świadczeniem i jakie kroki podjąć, gdy pracodawca przestaje ją wypłacać.
Pracuję w firmie handlowej od sześciu lat. Przez większość tego czasu co miesiąc otrzymywałem premię uznaniową, która w praktyce była stałym elementem mojego wynagrodzenia i stanowiła istotną część domowego budżetu. Od kilku miesięcy premia przestała być wypłacana bez wyraźnego wyjaśnienia. Pracodawca twierdzi, że premia była "uznaniowa", więc nie ma obowiązku jej wypłacania. Czy po tylu latach regularnych wypłat można ją traktować jak stały składnik wynagrodzenia? Czy mam jakiekolwiek podstawy, by domagać się jej przywrócenia lub wyjaśnienia zasad?Na pytanie odpowiada Klaudia Zieleniec, radczyni prawna z Kancelarii Prawnej Kawczyński i Kieszkowski Adwokaci i Radcowie PrawniRóżnice między premią regulaminową a uznaniową
Oprócz wynagrodzenia zasadniczego, wynikającego z kwoty wpisanej w umowie o pracę, pracodawca może przyznawać pracownikowi dodatkowe składniki, w tym nagrody, premie i benefity. Są to dodatkowe składniki wynagrodzenia, które pracodawca może przyznać fakultatywnie, w zależności od oceny pracy, osiągniętych efektów, spełnienia określonych warunków lub wykonania dodatkowych zadań.
Wyróżniamy dwa rodzaje premii:
- premia regulaminowa - wynika z umowy o pracę, regulaminu wynagradzania albo układu zbiorowego pracy; jej wysokość i zasady przyznania są jasno określone;
- premia uznaniowa - jej przyznanie i wysokość zależą od decyzji pracodawcy.
Premia regulaminowa ma charakter roszczeniowy. Oznacza to, że pracownik może domagać się jej wypłacenia, jeżeli spełnił warunki określone w regulaminie czy umowie. Przykładem może być osiągnięcie zakładanych celów miesięcznych czy zakończenie projektu.
Odmiennie jest z premią uznaniową - nie ma ona charakteru roszczeniowego, więc pracownik nie może rościć sobie prawa do jej wypłaty. Jej otrzymanie, jak wskazuje sama nazwa, jest w pełni zależne od uznania pracodawcy. Dopiero po jej przyznaniu pracownik nabywa roszczenie o jej wypłatę.
8 lutego 2026
(297 opinii)
3 lutego 2026
(31 opinii)
Sąd Najwyższy jednoznacznie określił, że premia regulaminowa to świadczenie uzależnione od warunków określonych w sposób na tyle konkretny, by ich spełnienie było sprawdzalne i mogło podlegać kontroli, zaś premia uznaniowa (zwana też nagrodą) to świadczenie, które pracownik może otrzymać jedynie w zależności od oceny jego pracy przez pracodawcę.
W praktyce jednak często granica między dwoma rodzajami premii bywa rozmyta.
Pracodawcy błędnie zakładają, że dopóki nie wpiszą premii do umowy bądź regulaminu, ma ona charakter wyłącznie uznaniowy. Podobny zabieg może polegać na nazwaniu w regulaminie (umowie) premii jako uznaniowej, przy jednoczesnym określeniu konkretnych warunków jej otrzymania.
Takie praktyki są nieprawidłowe, ponieważ o charakterze premii nie decyduje sama jej nazwa ani forma uregulowania. Ostateczne znaczenie mają okoliczności każdego konkretnego przypadku, czyli faktyczna praktyka wypłacania świadczenia.
Kiedy pracownik może domagać się wypłacenia premii uznaniowej?
tak, w regulaminie lub umowie
36%
nie, decyzja zależy wyłącznie od przełożonego
30%
Jeżeli premia w ogóle nie została ujęta w umowie o pracę bądź regulaminie, albo została nazwana w tych dokumentach premią uznaniową,
jednak jest wypłacana regularnie i w wysokości zależnej od konkretnych warunków - może zostać uznana za premię, której wypłaty pracownik może się domagać. Posiada bowiem wszystkie cechy premii regulaminowej, o charakterze roszczeniowym.
Przykładowo, jeżeli premia nazwana w regulaminie uznaniową, w praktyce jest wypłacana co miesiąc w wysokości 20 proc. wypracowanej marży - może zostać uznana za składnik wynagrodzenia o charakterze roszczeniowym.
Premia taka bowiem nie jest już zależna od swobodnego uznania pracodawcy, w konsekwencji traci przymiot świadczenia uznaniowego.
Zarobki absolwentów w Polsce: po jakich studiach zarobisz najwięcej?
Jak ocenić sytuację czytelnika?
W sytuacji opisanej przez czytelnika premia uznaniowa była wypłacana regularnie, każdego miesiąca. By jednak rozstrzygnąć, czy miała charakter roszczeniowy,
konieczne byłoby ustalenie, czy wysokość premii miała stałą wartość bądź była uzależniona od konkretnych warunków.
O ile ten drugi warunek również byłby spełniony, tj. pracownik byłby w stanie wykazać, w jakiej wysokości premia jest mu należna, składnik rzeczywiście mógłby zostać uznany za stały i należny składnik wynagrodzenia za pracę.
W takiej sytuacji pracownik mógłby w pierwszej kolejności
zwrócić się do pracodawcy o uregulowanie niewypłaconej premii. W przypadku dalszej odmowy sprawę warto zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy, a następnie dochodzić zapłaty przed sądem pracy.
Porady prawnika
Masz wątpliwości dotyczące działań firmy, która cię zatrudnia? Nie wiesz jak postąpić w sporze z pracodawcą, jakie możliwości pozostawia ci prawo pracy? A może po prostu jest temat, który cię nurtuje i chcesz poznać zastosowanie bieżących przepisów? Prześlij swoje pytania mailem: serwispraca@trojmiasto.pl. Na pytania czytelników odpowiadać będą radcy z trójmiejskich kancelarii. Odpowiedzi na wybrane pytania publikowane będą w Serwisie Praca portalu Trojmiasto.pl
Najczęściej zadawane pytania
Co decyduje o charakterze premii – jej nazwa czy praktyka wypłacania?
O charakterze premii decydują okoliczności faktyczne i praktyka wypłacania, a nie sama nazwa czy zapis w umowie lub regulaminie.
Czy regularnie wypłacana premia uznaniowa może stać się stałym składnikiem wynagrodzenia?
Tak, jeśli premia uznaniowa jest wypłacana regularnie i jej wysokość zależy od konkretnych, sprawdzalnych warunków, może zostać uznana za składnik wynagrodzenia o charakterze roszczeniowym.
Czy wpisanie premii jako 'uznaniowej' w umowie zawsze oznacza, że pracownik nie ma do niej prawa?
Nie, sama nazwa nie przesądza o charakterze premii. Jeśli jej wypłata jest regularna i zależna od konkretnych warunków, może być traktowana jak premia regulaminowa.
Czym różni się premia regulaminowa od premii uznaniowej?
Premia regulaminowa wynika z umowy, regulaminu lub układu zbiorowego i jej zasady są jasno określone, a pracownik może się jej domagać po spełnieniu warunków. Premia uznaniowa zależy wyłącznie od decyzji pracodawcy i nie ma charakteru roszczeniowego.
Jak Sąd Najwyższy definiuje premię regulaminową i uznaniową?
Premia regulaminowa to świadczenie uzależnione od jasno określonych i sprawdzalnych warunków, natomiast premia uznaniowa zależy od oceny pracy przez pracodawcę.
Jakie kroki powinien podjąć pracownik, gdy pracodawca przestaje wypłacać regularną premię?
Najpierw należy zwrócić się do pracodawcy o uregulowanie niewypłaconej premii. W przypadku odmowy można zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy, a następnie dochodzić zapłaty przed sądem pracy.
Kiedy pracownik może domagać się wypłaty premii uznaniowej?
Pracownik może domagać się wypłaty premii uznaniowej, jeśli była ona wypłacana regularnie i na podstawie konkretnych, sprawdzalnych warunków, co nadaje jej charakter roszczeniowy.
Zarobki absolwentów w Polsce: po jakich studiach zarobisz najwięcej?
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. 
Wideo
