Nadmorskie umocnienia: co z nich zostało, co z nimi zrobić?

Michał Stąporek

19 marca 2025, godz. 13:00

Opinie (28)

Zimnowojenne fortyfikacje przeciwdesantowe powstawały na polskim wybrzeżu w latach 50. XX w. Ile z nich zachowało się do naszych czasów? Czy i jak je chronić oraz jak o nie dbać - o tym opowie dr Arkadiusz Woźniakowski podczas spotkania w IKM w czwartek, 20 marca, o godz. 17.

Pozostałości dawnych fortyfikacji, na które można się natknąć spacerując po nadmorskich lasach Trójmiasta, mają swoich wiernych fanów. Zanim jednak odbędziemy wiosenny spacer ich szlakiem, warto wysłuchać co na temat ich historii ma do powiedzenia autor map i rysunkowych rekonstrukcji takich obiektów, dr Arkadiusz Woźniakowski. Spotkanie z nim odbędzie się 20 marca w Instytucie Kultury Miejskiej. Wstęp wolny.

Wędrując po nadmorskich lasach Stogów, Redłowa, Półwyspu Helskiego można natknąć się na pozostałości dawnych schronów, baterii artyleryjskich i wież obserwacyjnych. Są w bardzo różnym stanie: jedne zarośnięte, inne odnowione staraniem pasjonatów.

Pochodzą z bardzo różnych okresów, część to pozostałości fortyfikacji pruskich, część przedwojennych polskich, inne wreszcie powstawały po II wojnie światowej. Są takie miejsca, jak Brzeźno, gdzie zachowały się elementy fortyfikacji powstałe nawet pod koniec XIX w.

O historii takich miejsc regularnie piszemy w Trojmiasto.pl:

Spotkanie z twórcą tablic informacyjnych na szlakach zabytków militarnych

Zanim jednak wybierzecie się na spacer szlakiem tych dawnych umocnień, warto spotkać się z człowiekiem, który wie o nich niemal wszystko. To dr inż. arch. Arkadiusz Woźniakowski, autor map i rysunkowych rekonstrukcji takich obiektów. Wśród nich są Bateria Nadbrzeżna na półwyspie Helskim, umocnienia w lesie na Stogach, Szaniec Jezuicki w Gdańsku, mapa fortyfikacji Gdyni i okolic oraz mapa umocnień na Westerplatte.

- Porozmawiamy jednak nie o wszystkich, lecz wyłącznie o zimnowojennych umocnieniach przeciwdesantowych, które powstawały na polskim wybrzeżu w latach 1953-58. Skupimy się na tych zlokalizowanych najbliżej Trójmiasta. Do dziś najlepiej zachowane są obiekty Batalionowego Rejonu Umocnionego nr 2 na Helu oraz te, które należały do mniejszego, Kompanijnego Rejonu Umocnionego w Redłowie, znajdującego się w sąsiedztwie baterii nadbrzeżnej na Cyplu Redłowskim. Niestety, w związku z wieloletnią rozbudową portu, do dziś zachowało się najmniej pozostałości Batalionowego Rejonu Umocnionego nr 1 na Wyspie Portowej w Gdańsku, a więc od Stogów do Wisłoujścia - wylicza Arkadiusz Woźniakowski.

Trudne dziedzictwo zimnowojennych fortyfikacji

Dziś stanowią one dość kłopotliwe dziedzictwo. Są świadkiem historii, ale z racji tego, że powstawały masowo, z prefabrykatów i są rozproszone, trudno je chronić. Przeważnie nie są objęte ochroną konserwatorską. To, że przetrwały w jako takiej formie, często zawdzięczają pasjonatom, którzy o nie dbają, doraźnie sprzątają i zabezpieczają.

Spotkanie z Arkadiuszem Woźniakowskim odbędzie się w czwartek, 20 marca, o godzinie 17 w Instytucie Kultury Miejskiej na Targu Rakowym w Gdańsku. Wstęp wolny.

Wykład odbywa się w ramach międzynarodowego projektu AR.C.H.ETHICS - Dissonant Heritage. Europejskie kłopotliwe dziedzictwo jako laboratorium demokracji.

Michał Stąporekm.staporek@trojmiasto.pl

Wydarzenia

Fortyfikacje przeciwdesantowe Wybrzeża

wykład

Miejsca

Instytut Kultury Miejskiej Gdańsk, Targ Rakowy 11

Zgłosiłeś tę opinię do moderacji -
2025-03-19 17:48

Kto wie (2)

Wszystko zostawić bo od strony słabo chronionego morza mogą się jeszcze przydać. Nawet nadmorskie lotniska wojskowe zlikwidowali, na co liczą politycy bo cudów nie ma.

9 miesięcy
- 20 8
Twoja opinia

Zmień treść

Wszystko zostawić bo od strony słabo chronionego morza mogą się jeszcze przydać. Nawet nadmorskie lotniska wojskowe zlikwidowali, na co liczą politycy bo cudów nie ma.
Regulamin dodawania opinii
- Zgłosiłeś tę opinię do moderacji -
  2025-03-19 18:22
  
  Dzis te działa, dalmierze i tak dalej na nic się zdadzą. są bezużyteczne. Technologia poszła do przodu.
  
  9 miesięcy
  - 6 1
  Twoja opinia
  
  Zmień treść
  
  Dzis te działa, dalmierze i tak dalej na nic się zdadzą. są bezużyteczne. Technologia poszła do przodu.
  Regulamin dodawania opinii
- Zgłosiłeś tę opinię do moderacji -
  2025-03-19 18:01
  
  Bedizesz placil miliardy na to? W jaki sposob zamierzasz obronic sie przed armia jak chinski statek pokazywany kilka dni temu?
  
  9 miesięcy
  - 1 6
  Twoja opinia
  
  Zmień treść
  
  Bedizesz placil miliardy na to? W jaki sposob zamierzasz obronic sie przed armia jak chinski statek pokazywany kilka dni temu?
  Regulamin dodawania opinii
Zgłosiłeś tę opinię do moderacji -
2025-03-23 19:47

?

Napewno oddać dewloperom ! bo o to chodzi chyba autorowi artykułu !

Kaizer
9 miesięcy
- 1 1
Twoja opinia

Zmień treść

Napewno oddać dewloperom ! bo o to chodzi chyba autorowi artykułu !
Regulamin dodawania opinii