Rozpoczęliśmy przy ostatnich promieniach zachodzącego słońca, a skończyliśmy przy świetle księżyca i błyszczących gwiazdach na ciemnym niebie. Trudno o bardziej literacką aurę tego niezwykle klimatycznego wydarzenia, które odbyło się w tak urokliwym miejscu, jakim niewątpliwie jest Góra Gradowa. W czwartek, z okazji Światowego Dnia Czytania Tolkiena, odbył się wyjątkowy spacer historyczno-literacki zorganizowany przez Hevelianum z udziałem stowarzyszenia Garnizon Gdańsk.
W świecie elfów, orków, krasnoludów i trolli
tak, jestem wielkim fanem/ką
50%
nie, ale chętnie poznam
7%
nie, nie lubię fantasy
17%
To on stworzył fikcyjne rasy, takie jak:
elfowie, orkowie, trolle, hobbici czy krasnoludy, które zasiedliły literackie karty nie tylko jego, ale i wielu książkowych światów innych pisarzy. Sukces jego książek doprowadził do popularyzacji i ukształtowania gatunku fantasy, a on sam
uznawany jest za ojca literatury fantasy i jej najważniejszego autora. Znał biegle 26 języków, w tym polski. Był trzykrotnie nominowany do literackiej Nagrody Nobla, której nigdy nie zdobył.
Praprapradziadek J.R.R.Tolkiena bronił Gdańska przed Rosjanami
John Ronald Reuel Tolkien - bo o nim mowa - brytyjski pisarz oraz profesor filologii klasycznej i literatury staroangielskiej na Uniwersytecie Oksfordzkim, to
jeden z najwybitniejszych pisarzy XX w., autor dzieł takich jak "Władca Pierścieni", "Hobbit" czy "Silmarillion", które od lat inspirują miliony czytelników na całym świecie. Autor stworzył nie tylko fascynujące historie, ale także całe uniwersum (tzw. Śródziemie) z własnymi językami, historią i mitologią.
Światowy Dzień Czytania Tolkiena
25 marca od ponad 20 lat obchodzony jest Światowy Dzień Czytania Tolkiena. Inicjatywa ta, zapoczątkowana w 2003 r. przez Towarzystwo Tolkienowskie (The Tolkien Society),
ma na celu promowanie twórczości J.R.R. Tolkiena. To świetna okazja, by sięgnąć po dzieła tego autora po raz pierwszy lub ponownie i zanurzyć się w niezwykłym świecie hobbitów, elfów i ludzi.
Data ta jest nieprzypadkowa, albowiem 25 marca to jedna z najważniejszych dat w historii Śródziemia. W świecie wykreowanym przez Tolkiena przypada na
dzień upadku Saurona i zakończenia Wojny o Pierścień, co symbolicznie oznacza triumf dobra nad złem. W odrodzonym królestwie Gondoru 25 marca stał się też dniem rozpoczynającym nowy rok kalendarzowy.
Warto dodać, że Tolkien, będący gorliwym katolikiem,
wybrał tę datę celowo - w tradycji chrześcijańskiej 25 marca to Święto Zwiastowania, a w dawnej Anglii był to również dzień rozpoczęcia Nowego Roku.
Z tej okazji na całym świecie, również w Polsce, organizowane są
spotkania fanów i wielbicieli fantasy, konkursy, maratony filmowe oraz wydarzenia tematyczne zarówno w bibliotekach, szkołach, różnych instytucjach kultury, jak i w przestrzeni internetowej oraz
wspólne czytanie fragmentów książek Brytyjczyka.
25 lutego 2026
(22 opinie)
14 października 2025
(19 opinii)
Związki Tolkiena z Gdańskiem
Podobnie stało się w Gdańsku, z którym w dodatku autor "Władcy pierścieni" ma wyjątkowy związek. Pisaliśmy już o tym, że
przodkowie Tolkiena mieszkali w Gdańsku. Obecnie ta wiedza jest poszerzana, a badania nad tym tematem trwają. Co ciekawe,
te rewelacyjne odkrycia zostały już potwierdzone przez rodzinę Tolkiena, która wykonała badania genetyczne w tym celu.
Opowiadali o tym wczoraj z wielką ciekawością członkowie stowarzyszenia rekonstruktorów Garnizon Gdańsk, na czele z jego prezesem -
Krzysztofem Kucharskim, historykiem, badaczem dziejów dawnej wojskowości gdańskiej, który, podobnie jak jeszcze kilku żołnierzy, paradował w gdańskim mundurze z XVIII w. i pełnił rolę przewodnika w trakcie czwartkowego tolkienowskiego spaceru.
- Tolkiena od gdańskiego przodka dzieliły zaledwie trzy pokolenia, a on sam był człowiekiem niezwykle wykształconym, profesorem, badaczem, znającym wiele języków, więc może dziwić, że jego rodzina początkowo myślała, że pochodzi z Saksonii, może z Polski, że byli Niemcami. Co ciekawe, trzy lata temu obecna rodzina Tolkienów wykonała badania genetyczne. Dzięki DNA genomowemu możemy sprawdzić, skąd pochodzą przodkowie. Okazało się, że większa część genów Tolkienów współczesnych to geny bałtyjskie. Tolkienowie pochodzili ze szlachty pruskiej i mieszkają w okolicy na pewno od 2 tys. lat. Zamieszkiwali małe miasteczko Kreuzberg (okolice obwodu kaliningradzkiego), na co wskazują różne dokumenty. Któregoś dnia syn piekarza o imieniu Christian postanowił, być może za chlebem, wybrać się do największego okolicznego miasta, czyli do Gdańska i robić tutaj karierę. Co ciekawe, zaciągnął się do artylerii gdańskiej w listopadzie 1733 r. Jeszcze dwa lata temu byliśmy przekonani, że Christian Tolkien pojawił się w Gdańsku w 1740 r. i przybył tutaj za swoim bratem Michaelem, który był kuśnierzem, czyli pracował w skórze. Ale niedawno odkryłem dokumenty artylerii gdańskiej z datami jej przysiąg i widnieje tam nazwisko Tolkiena z datą listopad 1733, co znaczy, że musiał tu przybyć wcześniej. A my jesteśmy dziś w strojach z czasów, gdy Tolkienowie mieszkali w Gdańsku. Jesteśmy w miejscu, które pamięta czasy Tolkiena - opowiadał Krzysztof Kucharski.
Magiczny, baśniowy klimat jak... z Tolkiena
Wczoraj nie zabrakło opowieści z historii Gdańska, w szczególności tej wojskowej, obronnej i oblężniczej, jednak
cały spacer wiódł trasą, która w jakiś pośredni lub bezpośredni sposób wiązała się z rodziną Tolkiena oraz jego literaturą.Christian Tolkien był artylerzystą i służył w XVIII-wiecznym gdańskim wojsku, więc na Górze Gradowej właśnie. Co ciekawe, jego dom rodzinny mieścił się na Biskupiej Górce.
- Christian Tolkien zamieszkał po drugiej stronie tej doliny. Jesteśmy na Górze Gradowej. Pod nami jest Dolina Potoku Siedleckiego, czyli teraz dzielnica Nowe Ogrody, a po drugiej stronie Biskupia Górka. Niech państwo teraz zobaczą - dwa wzgórza, jak dwie wieże. Zobaczcie na tę świecącą się tam wieżę na Biskupiej Górce. Szkoda, że nie oko. Tam koło Biskupiej Górki jest taka mała dzielnica Zaroślak, wtedy nazywała się Petershagen. Dawniej Gdańszczanie polskiego pochodzenia mówili Peterszawa. I na ul. Letzegasse zamieszkał właśnie Christian Tolkien, w małym domku dwuizbowym z ogródkiem. Co ciekawe, to miejsce do dzisiaj istnieje, tylko stoi tam taka żółta kamienica z XIX wieku, która ma takie lekkie załamanie - to w tym załamaniu dokładnie stał domek Tolkienów. Zresztą bardzo wielu artylerzystów mieszkało w Gdańsku właśnie tam. W kościele salwatorskim, czyli kościele Zbawiciela, z którego pozostała obecnie samotna wieżyczka, Christian brał ślub, a jego synowie i córki byli chrzczeni w tym kościele - mówił Kucharski.
Rodzina Tolkiena pochodzi z Gdańska?
Ale to tylko część z wielu ciekawostek, jakimi zostaliśmy wczoraj zasypani. Spacer, który rozpoczął się wraz z zachodem słońca i wiódł początkowo w blasku ostatnich jego promieni, z czasem
stawał się coraz bardziej klimatyczny, bo zrobiło się ciemno, a na niebie pojawił się księżyc i gwiazdy. Przemierzaliśmy nie tylko wzgórza
Hevelianum, ale i zakamarki fortyfikacji.
Wszystko to nadawało niesamowitego uroku i podbijało baśniowy, magiczny wręcz nastrój, zwłaszcza podczas odgrywanych scenek z "Hobbita" (świetnie odegrała scenki pod domkiem hobbita pani przebrana za Bilbo Bagginsa) czy wszystkich czytań fragmentów scen z powieści Tolkiena, które wypisz wymaluj mogłyby być zapisem scen bitewnych spod Gradowej Góry i opisami... gdańskich krajobrazów.
Jakim cudem John opisywał to, co przeżył jego prapradziadek broniący Gdańska przed Rosjanami? Czy znał opowieści rodzinne przekazywane ustnie, czy miał dostęp do jakichś wspomnień? Czy można to tłumaczyć dziedziczeniem pamięci? To pytania, które towarzyszyły nam wczoraj i czekają na badacza, który udzieli na nie odpowiedzi.
- Jak tylko usłyszeliśmy, że Tolkien jest powiązany z Gdańskiem i jeszcze w dodatku z Górą Gradową, to nie było opcji, żeby tego nie wykorzystać. Z racji tego, że mamy już wieloletnią świetną współpracę z Krzysztofem Kucharskim i Garnizonem Gdańsk, to nabrało takiego pełnego historycznego znaczenia. Góra Gradowa poza tym to ogromny zielony obszar, który też przypomina scenerię "Władcy pierścieni", więc zachęcam wszystkich, którym się nie udało przyjść na nasze spotkanie, żeby w wolnej chwili wzięli książkę i jak się tylko ociepli, przyszli tutaj, usiedli i sobie poczytali - zachęca Jan Korczyński, inspektor ds. organizacji wydarzeń Hevelianum.
Spacer, w którym wzięło udział sporo głównie młodych ludzi, w którym zadbano o oprawę historyczną i artystyczną, a także
nie brakowało atrakcji, takich jak wystrzał z armaty czy strzelanie z karabinu na proch, trwał dwie godziny, a na koniec organizatorzy zaprosili jeszcze wszystkich chętnych do sali, żeby się ogrzać, porozmawiać i poczytać ulubione fragmenty książek. Uczestnicy nie kryli zadowolenia i nie szczędzili pochwał.
- Super spacer. Najbardziej mi się podobało strzelanie i cosplay, ale wartość merytoryczna też zrobiła na mnie wrażenie - powiązania książek Tolkiena z historią Gdańska i przodkami Tolkiena. Opowiadane to było bardzo barwnie i ciekawie. Przed spacerem nie wiedziałem, jak to będzie wyglądało ani nawet nie wiedziałem za bardzo, kim jest Tolkien, ale mimo tego te dwie godziny były bardzo fajnie spędzonym czasem - mówił po spacerze nastolatek, jeden z uczestników.Organizatorzy z kolei obiecali, że to dopiero początek imprez z Tolkienem w roli głównej. Czekamy zatem na nie z niecierpliwością.
Praprapradziadek J.R.R.Tolkiena bronił Gdańska przed Rosjanami
Lubię to
Super
9
Trzymaj się
1
Ha ha
2
Wow
1
Przykro mi
1
Wrr
Rodzina Tolkiena pochodzi z Gdańska?
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. 
