W ostatni weekend wakacji, 24-25 sierpnia, dom kultury Gama GAK przygotowuje nie lada gratkę dla poszukiwaczy (miejskich) przygód, miłośników historii i literatury. Dwudniowe kolonie nad jeziorem Zaspa to wydarzenie poświęcone historii tego nieistniejącego już zbiornika. W programie m.in.: słuchowisko, warsztaty, spacery z przewodnikami, filmy dokumentalne i odpoczynek na leżakach. Na wszystkie wydarzenia wstęp wolny.
tak, słyszałe(a)m o nim
54%
nie bardzo, ale coś mi się obiło o uszy
17%
nie, pierwsze słyszę, że takie istniało
29%
Jeszcze w latach 80. pomiędzy Letnicą a Nowym Portem, w kwartale wyznaczonym ulicami
Marynarki Polskiej, Wyzwolenia, Letnicką i Starowiejską
, znajdowało się jezioro o powierzchni niemal 40 hektarów. Dziś nie ma już po nim praktycznie żadnego śladu, nie licząc mylących nazw, które wzięły od akwenu swój początek (jak położona w Nowym Porcie ulica Na Zaspę czy znajdujący się w Letnicy nieczynny od wielu lat przystanek
SKM - Gdańsk
Zaspa Towarowa).
Jak to możliwe, że liczący niemal 40 hektarów zbiornik zniknął z powierzchni ziemi?
Historia zlikwidowanego jeziora Zaspa
Jezioro w popiołach
Pierwsze zapiski, dotyczące akwenu pomiędzy wybrzeżem Bałtyku a ujściem Wisły, pochodzą z
XIII wieku. Wszystko wskazuje na to, że
jezioro było starorzeczem pobliskiej rzeki, czyli fragmentem jej byłego koryta albo pozostałością po ogromnej powodzi, czyli tymczasowym, wyżłobionym przez nadmiar wody ujściem.
W 1238 roku jezioro zostało przekazane przez księcia Świętopełka zakonowi cystersów wraz z prawem połowu ryb w Zaspie. W ciągu kilku lat przedsiębiorczy zakonnicy zbudowali nad brzegiem Zaspy
osadę rybacką, a mieszkający w niej rybacy trudnili się połowem śledzi.
Na brzegu jeziora wzniesiono siedzibę klasztornego nadzorcy. Wysłannicy cystersów urzędowali tutaj aż do początku XIX wieku.
Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczął się powolny proces planowanej likwidacji jeziora. Już w pierwszych miesiącach po zdobyciu Gdańska przez Armię Czerwoną i Wojsko Polskie zaczęto zrzucać na dno Zaspy nienadające się do powtórnego wykorzystania gruzy zburzonego miasta.
Wielki na niemal 40 hektarów akwen zaczęto traktować jako śmietnik, do którego można wrzucać praktycznie wszystko. Mimo to
aż do końca lat 60. jezioro Zaspa było miejscem chętnie odwiedzanym przez okolicznych mieszkańców. Na jego powierzchni wciąż rosły lilie wodne, a okoliczne mokradła zamieszkiwały setki przeróżnych ptaków. Wielu ludzi przychodziło tutaj łowić ryby, w tym - podobno ogromne - szczupaki, polować na kaczki, a nawet kąpać się, choć do piaszczystych plaż Bałtyku było stąd
blisko.
Historia Zaspy rozstrzygnęła się w 1970 roku. Wtedy to jezioro przeszło na własność gdańskiej elektrociepłowni, która zaczęła zrzucać do niego swoje popioły. Składowanie odpadów paleniskowych, które całkowicie wypełniły dawne jezioro, zakończyło się dopiero w 2011 roku.
Łącznie, w ciągu ponad czterech dekad, złożono tu ponad 2 mln ton popiołów. Obecnie jest to nieużytkowany obszar, porośnięty dziką roślinnością.
Dwudniowe kolonie nad Jeziorem Zaspa
W ostatni weekend wakacji,
24-25 sierpnia, Gama GAK przygotowuje nie lada gratkę dla poszukiwaczy (miejskich) przygód, miłośników historii i literatury. Podczas dwudniowych "kolonii" będzie można zgłębić losy dawnego jeziora, udać się na
spacery z przewodnikami, obejrzeć interesujące
filmy dokumentalne czy po prostu -
odpocząć na leżaku przy dźwiękach słuchowiska lub lekturze wakacyjnej gazety z tekstami gdańskich pisarek: Wiktorii Bieżuńskiej, Joanny Wiśniowskiej i Black Salma. Na wszystkie wydarzenia wstęp jest bezpłatny.
- "Pozdrowienia znad Jeziora Zaspa" to projekt budujący tożsamość mieszkańców Gdańska-Letnicy poprzez odkrywanie, dokumentowanie i upowszechnianie wiedzy o nieistniejącym obecnie historycznym starorzeczu Wisły. Poprzez odkrywanie dziejów chcemy wesprzeć nawiązywanie relacji pomiędzy mieszkańcami Letnicy, budować lokalną tożsamość i stworzyć płaszczyznę do dialogu i integracji społecznej - mówią organizatorki wydarzenia: Alicja Zaradkiewicz, Sara Warzyńska i Natalia Koralewska.
Sobota, 24.08
11-13 Premiera słuchowiska "Pozdrowienia znad Jeziora Zaspa"
W sali warsztatowej domu kultury premierowo posłuchamy słuchowiska o historii Jeziora Zaspa. Teksty literackie Wiktorii Bieżuńskiej, Joanny Wiśniowskiej i Black Salmy będą wzbogacone o autorską muzykę Maliny Midery.
11-13 Warsztaty sitodruku z tuBazą
Zabierz własną koszulkę lub torbę do zrobienia samodzielnie kolorowej grafiki. Nie masz T-shirta? Nie szkodzi, mamy go dla Ciebie!
12:30-14 Spacer historyczny z Michałem Ślubowskim
Spacer z przewodnikiem szlakiem historycznego akwenu Sasper See. Start spaceru: Gama GAK, ul. Starowiejska 15/16.
14-15:30 "Przynoszę Ci dzikość" reż. Dyba Lach / Polska 2024 / 1h 12m
Przytłoczony degradacją ukochanej rzeki muzyk postanawia przepłynąć tradycyjną, drewnianą łodzią 1300 km, by symbolicznie odzyskać dla niej dzikość. 40-dniowa podróż pozwala doświadczyć pozaludzkiego świata przyrody z perspektywy człowieka, który uważnie słucha.
Niedziela, 25 sierpnia
11-13 Słuchowisko "Pozdrowienia znad Jeziora Zaspa"
11-12:30 Spacer zielarski z Michałem Konkelem
By zapoznać się z ciekawymi, dzikimi roślinami, nie trzeba udawać się do Amazonii. W naszych miastach, u naszych stóp, rośnie wiele roślin, które tylko czekają, by opowiedzieć nam swoje fantastyczne historie. Podczas tej wędrówki będziemy mieli okazję poznać wiele gatunków roślin.
Start spaceru: Gama GAK, ul. Starowiejska 15/16.
12:30-14 Spacer ciało-uważny z Natalią Chylińską
Podczas spaceru będziemy przepuszczać przez ciało mijane krajobrazy. Będziemy rozbudzać sensoryczną wrażliwość naszych ciał w kontakcie z otoczeniem. Pójdziemy ścieżkami wyobrażonymi, które zaprowadzą nas wprost do wspomnień o jeziorze. Skorzystamy z praktyki głębokiego słuchania, automasażu, technik oddechowych, delikatnej praktyki przygotowującej nasze ciało do głębszego zanurzenia się w ruch i przyjemność zabawy.
Start spaceru: Gama GAK, ul. Starowiejska 15/16.Start spaceru: Gama GAK, ul. Starowiejska 15/16.
14-15:30 "Nie na miejscu" reż. Nikolaus Geyrhalter / Austria 2022 / 1h 47m
Czy rozmaite metody pozbywania się śmieci mogą stanowić dobry temat dla filmu? Tak, jeśli zabiera się za to austriacki reżyser Nikolaus Geyrhalter. Film, pokazuje piękno naszej planety, jednocześnie uświadamiając, że trudno już znaleźć na niej miejsce, które nie byłoby zaśmiecone.
Czasopismo Letniewskie
Bezpłatny magazyn okolicznościowy towarzyszący wydarzeniu "Pozdrowienia znad Jeziora Zaspa #2". W środku znalazły się teksty literackie gdańskich autorek: opowiadanie Wiktorii Bieżuńskiej, reportaż Joanny Wiśniowskiej, wiersz poetki Black Salma, a także krzyżówki, rebusy i wykreślanki, które umilą Wam kończący się wakacyjny czas. Zapraszamy do lektury!
Historia zlikwidowanego jeziora Zaspa
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. 
