To nie tylko zabawa językiem, ale społeczny barometr. Znamy już Młodzieżowe Słowo Roku, a dziś poznaliśmy wyniki plebiscytu na Słowo Roku, czyli językowy bilans 2025 r. Internetowy plebiscyt i decyzja kapituły językoznawców pokazały, że choć różnimy się w ocenach, to mówimy o tych samych sprawach. "Kosmos" i "dron" to dwa wygrane słowa opisujące tempo, niepokój i skalę współczesnej rzeczywistości.
lut
16
Aznavour na Walentynki
Kup bilet
Aznavour na Walentynki | Chris Schittulli | Wiesław Prządka | P. Wrombel | Z. Wrombel | A. Mazurek
16 lutego 2026 (poniedziałek), godz. 19:00
Słowo Roku - język nastrojów społecznych
inne słowo lepiej pasuje
18%
8 grudnia ogłoszono wyniki internetowego plebiscytu na
Młodzieżowe Słowo Roku -
zwyciężyły wyrażenia "szpont/szponcić", drugie miejsce zajęło memiczne "67", a trzecie "OKPA", czyli "OK" połączone z pożegnaniem "pa".
Natomiast dziś zaprezentowano oficjalne wyniki plebiscytu na
Słowo Roku, który trwa nieprzerwanie od 2011 r. i przez ten czas zdążył stać się barometrem nastrojów społecznych oraz językowym zapisem tego, czym naprawdę żyliśmy. W tym roku odbywa się już XV odsłona, a w poprzednich latach wygrywały hasła, które mówiły więcej niż tysiąc komentarzy - od "prezydencji" w 2011 r., przez "klimat" w 2019 r., aż po "sztuczną inteligencję" w 2023 r.
Ideą plebiscytu, organizowanego przez Instytut Języka Polskiego UW oraz Fundację Języka Polskiego, jest
wyłonienie słowa, które najlepiej streszcza miniony rok i to nie tylko w nagłówkach. Ostateczny werdykt należy zarówno do internautów, jak i do kapituły językoznawców, czyli wykorzystuje się połączenie emocji z ekspercką chłodną głową.
Na stronie plebiscytu znalazła się w tym roku lista 21 słów, które w 2025 r. wyjątkowo często przewijały się przez polską prasę i wyraźnie wybiły się ponad językową średnią z poprzednich lat. Wśród propozycji pojawiły się m.in. "astronauta", "dron", "głosy", "kosmos", "mieszkanie", "rozejm" czy "sąd" - to słowa, które brzmią jak streszczenie codziennych lęków, ambicji i tematów zastępczych. Język znów bezlitośnie pokazuje, czym naprawdę się zajmowaliśmy i co najbardziej domagało się nazwania.
Dron kontra kosmos, dwa spojrzenia na ten sam rok
Wyniki plebiscytu na Słowo Roku 2025 pokazują wyraźnie, że język nadąża za rzeczywistością szybciej niż analizy i komentarze. Internauci, którzy oddali w tym roku
blisko 1,4 tys. głosów, za słowo najlepiej oddające minione dwanaście miesięcy uznali
"kosmos", przed "dronem" i "wetem".
- Kosmos to stare słowo greckie (κόσμος) oznaczające pierwotnie 'przestrzeń', 'porządek' lub 'piękno' (stąd kosmetyka). W znaczeniu astronomicznym 'wszechświat, przestrzeń pozaziemska' kosmos jest popularny w językach środkowej Europy (spopularyzowany w dziele Aleksandra von Humboldta). W języku angielskim przestrzeń pozaziemską nazywa się raczej space. W polszczyźnie wyraz notowany po raz pierwszy w Słowniku wileńskim (1861).
W 2025 r. częstość wyrazów kosmos i kosmiczny związana była przede wszystkim z udziałem dr. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego w podróży na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Dr. Uznańskiego-Wiśniewskiego nazywamy astronautą (to słowo było na liście wyboru plebiscytu), jednak pierwszego Polaka w kosmosie, gen. Mirosława Hermaszewskiego, nazywaliśmy w 1978 r. kosmonautą. Słowa "kosmos" i "kosmiczny" mają w polszczyźnie funkcję oceny pozytywnej, np. ale kosmos - komentarz językoznawców.
Astronauta, który obnażył współczesne wymówki. Z orbity przypomniał, jak wygląda dojrzałość
Inaczej, choć w podobnym zestawie pojęć, zdecydowała kapituła językoznawców i dziennikarzy, wskazując na
"dron" jako słowo roku, a na kolejnych miejscach umieszczając "weto" i "kosmos".
- Dron to bezzałogowy statek powietrzny. W polskich słownikach notowany od niedawna (wsjp.pl), pierwsze wystąpienia w korpusach tekstów pochodzą z 2000 r. Słowo wywodzi się z języka angielskiego, gdzie drone to w pierwszym znaczeniu 'truteń'. Znaczenie techniczno-militarne słowa wykształciło się w latach 30. XX w. przez skojarzenie z cichym lotem trutnia. Wybór drona na słowo roku w Polsce związany jest z wojną w Ukrainie oraz incydentami naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej. Dron nie był słowem szczególnie częstym tylko w 2025 r., lecz w dłuższym okresie. Jeszcze kilka lat temu wywoływał skojarzenia ze sterowaną zabawką latającą lub różnymi cywilnymi urządzeniami latającymi - komentarz językoznawców.
W komisji zasiadała prawdziwa śmietanka polskiego językoznawstwa - uznani profesorowie i badacze języka, którzy od lat kształtują debatę o polszczyźnie. W komisji, która dokonywała wyboru Słowa Roku, zasiadali: prof. Andrzej Blikle, prof. Jerzy Bralczyk, red. Bartek Chaciński, prof. Katarzyna Kłosińska, prof. Ewa Kołodziejek, red. Teresa Kruszona, red. Agnieszka Kunikowska, prof. Jan Miodek, prof. Jerzy Podracki, prof. Renata Przybylska, prof. Michał Rusinek, prof. Barbara Sobczak oraz red. Małgorzata Tułowiecka, a funkcję sekretarza pełnił prof. Marek Łaziński z Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. 
Filmy