Czy czas potrzebny na przebranie się w odzież roboczą i umycie po zakończeniu pracy powinien być wliczany do czasu pracy? Z takim pytaniem zwrócił się do nas czytelnik zatrudniony w zakładzie produkcyjnym. Pracownicy muszą pojawiać się w firmie kilkanaście minut wcześniej, by zdążyć się przebrać i dojść do miejsca zbiórki. Sprawa nie jest jednak tak oczywista, jak mogłoby się wydawać.
Moja praca wymaga przebrania się w odzież roboczą (i odwrotnie) oraz umycia się po jej wykonaniu. Chciałbym zapytać, czy czas poświęcony na te czynności powinien być wliczany do czasu pracy?
Doczytałem, że w postanowieniu z 21 maja 2021 r. (sygn. akt I PK 152/18) Sąd Najwyższy wskazał, że czas pracy biegnie od momentu, w którym pracownik rozpoczyna czynności merytoryczne niezbędne do wykonywania pracy.
W mojej pracy pracownicy muszą przybyć do zakładu co najmniej 10-15 min szybciej, aby zdążyć się przebrać i dojść do miejsca zbiórki, po czym zarejestrować się poprzez odbicie się na czytniku LF o określonej godzinie (6, 14 lub 22, w zależności od zmiany). To samo dotyczy zakończenia pracy - musimy odbić się o określonej godzinie, a dopiero potem możemy się umyć i przebrać.
Czytniki znajdują się na halach produkcyjnych. Czy w takim przypadku czytniki nie powinny znajdować się w budynku szatni, żebyśmy mieli możliwość przebrania się już po zarejestrowaniu naszej obecności? Czy praktyka stosowania obecnie w zakładzie pracy, gdzie pracownik przebiera się w odzież roboczą i odwrotnie w swoim czasie prywatnym, jest zgodna z Kodeksem pracy?
Proszę o odpowiedź, czy jest to zgodne z Kodeksem pracy, a jeśli nie, to gdzie można tę sytuację zgłosić - czy do związków zawodowych, społecznego inspektora pracy, działu HR, czy bezpośrednio należy napisać skargę/wniosek do Państwowej Inspekcji Pracy?Na pytanie odpowiada Klaudia Zieleniec, radczyni prawna z Kancelarii Prawnej Kawczyński i Kieszkowski Adwokaci i Radcowie Prawni.
Czy czas przebrania się w odzież roboczą wlicza się do czasu pracy?
Pytanie czytelnika dotyczy problemu, z którym zmaga się wielu pracowników, zwłaszcza fizycznych: czy czas spędzony na przebraniu się w odzież roboczą i umyciu po pracy należy liczyć jako czas pracy?
Zagadnienie to nabiera szczególnego znaczenia w kontekście opisanej przez czytelnika organizacji pracy, gdzie pracownicy muszą stawiać się w zakładzie 10-15 minut przed rozpoczęciem zmiany, aby zdążyć przebrać się i dotrzeć do miejsca zbiórki na hali produkcyjnej.
Co mówi Kodeks pracy?
Zgodnie z przepisami
czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Definicja jest szeroka - nie chodzi wyłącznie o chwile, gdy pracownik faktycznie wykonuje swoje obowiązki.
Kodeks pracy wymienia wprost kilka sytuacji, które pomimo faktycznego niewykonywania pracy uznawane są za czas pracy. Są to przykładowo:
- obowiązkowe szkolenia BHP,
- badania lekarskie przeprowadzane w godzinach pracy,
- przerwy od pracy przewidziane przepisami.
7 kwietnia 2026
(63 opinie)
20 marca 2026
(21 opinii)
17 marca 2026
(39 opinii)
Nierozstrzygnięte pozostaje natomiast, jak traktować czynności bezpośrednio związane z pracą, które nie stanowią jej wykonywania - takie właśnie jak konieczność przebrania się w odzież roboczą czy umycia się po pracy.
Gdyby przyjąć literalne brzmienie przepisu, z pozostawaniem w dyspozycji pracodawcy mamy do czynienia wtedy, gdy pracownik jest fizycznie i psychicznie gotów do wykonywania pracy - czyli może od razu przystąpić do realizacji poleceń przełożonych. W takim rozumieniu należałoby uznać, że pracownik jest gotowy do świadczenia pracy dopiero po przebraniu się w odzież roboczą, a czas przeznaczony na te czynności przygotowawcze nie stanowiłby czasu pracy.
W doktrynie i orzecznictwie funkcjonują jednak odmienne stanowiska.
Dwa poglądy - i żaden nie jest oczywisty
tak, przebieranie odbywa się już w czasie pracy
23%
nie, musimy przychodzić wcześniej i robić to przed rozpoczęciem zmiany
50%
moje stanowisko nie wymaga odzieży roboczej
27%
Czytelnik prawidłowo powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego o sygn. I PK 152/18. W tym orzeczeniu Sąd wskazał, że czynności związane z wykonywaniem pracy - takie jak pobranie narzędzi i sprzętu, zmiana odzieży na roboczą i odwrotnie, zapoznanie się z raportem bieżącej zmiany, sporządzenie raportu czy udział w obligatoryjnych odprawach - należy uznać za pozostawanie w dyspozycji pracodawcy.
W literaturze prawniczej pojawiają się stanowiska wspierające ten pogląd. Wskazuje się, że jeśli stanowisko pracy wiąże się z koniecznością pobrania sprzętu, to czas pracy rozpoczyna się w chwili jego pobrania, oraz że za pracę należy uznać również czynności przygotowawcze związane z przygotowaniem stanowiska pracy lub też sprzątaniem po zakończeniu pracy.
Przebieranie się w ubranie robocze stanowi bowiem spełnienie obowiązku z zakresu BHP, a zatem jest elementem wykonywania obowiązków pracowniczych.W doktrynie pojawiają się również pomysły, by pracownik nie otrzymywał za te czynności wynagrodzenia, lecz raczej dodatki czy dodatkowy czas wolny.
Nie można też pominąć, że opisane sytuacje mogą naruszać zasadę równego traktowania pracowników. W tym samym zakładzie mogą pracować pracownicy biurowi, którzy przychodzą do pracy w swoich ubraniach i natychmiast rozpoczynają wykonywanie obowiązków, a po zakończeniu dnia od razu opuszczają budynek, oraz pracownicy fizyczni, którzy muszą przybyć odpowiednio wcześniej, by zdążyć się przebrać, a po pracy muszą jeszcze wziąć prysznic i przebrać się. W rezultacie pracownik biurowy spędzałby w zakładzie pracy mniej czasu niż pracownik fizyczny.
Swoistego rodzaju kompromis wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 2019 r. (I PK 96/18), wskazując, że ustalenie, czy czynności przygotowawcze do pracy mogą być uznane za czas pracy, powinno mieć miejsce w każdej konkretnej sprawie.
Nie istnieje zatem jedna generalna reguła - każda sprawa powinna być rozstrzygana indywidualnie z uwzględnieniem specyfiki danego stanowiska pracy, wymogów BHP oraz organizacji pracy w konkretnym zakładzie.Co warto zrobić w praktyce?
Na pytanie czytelnika nie można odpowiedzieć jednoznacznie. Warto jednak podjąć odpowiednie kroki w celu poprawy sytuacji pracowników.
Najprostszym rozwiązaniem jest
uregulowanie tej kwestii w przepisach wewnątrzzakładowych - regulaminie pracy, układzie zbiorowym czy obwieszczeniu. W tym celu pracownicy mogą powołać swoich przedstawicieli lub zgłosić problem do związków zawodowych, które podejmą rozmowy z pracodawcą. Warto zaproponować przeniesienie czytników w pobliże szatni.
10 tys. miejsc pracy przy budowie elektrowni jądrowej
Jeżeli próba uzgodnienia tej kwestii pracodawcą nie przyniesie rezultatu,
problem można zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy, najlepiej lokalnego oddziału, z wnioskiem o wszczęcie kontroli. Mocnym argumentem za tym, że czynności przygotowawcze powinny wliczać się do czasu pracy, jest wykazanie, iż przebranie się w odzież roboczą jest konieczne ze względu na charakter pracy (np. wymogi BHP) i pracownik nie może jej wykonywać bez wcześniejszego przebrania się.
W orzecznictwie pojawiają się również orzeczenia, które uznają czas przeznaczony na przygotowanie przed pracą za nadgodziny. Sądy uznały, że wykonywanie obowiązków (np. przygotowanie raportów, konsultacje z przełożonym, odprawa pracowników, szkolenie załogi), nawet jeśli formalnie odbywa się przed godziną pracy, stanowi czas pracy i należy się za nie wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Czytelnik może zatem skorzystać również z tej ścieżki.
Najczęściej zadawane pytania
Co mówi Kodeks pracy o czasie pracy?
Czasem pracy jest okres, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub innym wyznaczonym miejscu, nie tylko podczas faktycznego wykonywania obowiązków.
Co zrobić, jeśli rozmowy z pracodawcą nie przynoszą efektu?
Można zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy, najlepiej lokalnego oddziału, z wnioskiem o wszczęcie kontroli.
Czy czas przebrania się w odzież roboczą i umycia po pracy powinien być wliczany do czasu pracy?
Nie ma jednoznacznej odpowiedzi – zależy to od specyfiki stanowiska, wymogów BHP i organizacji pracy. Każda sytuacja powinna być rozpatrywana indywidualnie.
Czy czas przygotowania do pracy może być uznany za nadgodziny?
Tak, są orzeczenia sądów, które uznają czynności przygotowawcze wykonywane przed formalnym rozpoczęciem pracy za nadgodziny, za które należy się wynagrodzenie.
Czy praktyka wymagająca przebierania się w czasie prywatnym jest zgodna z Kodeksem pracy?
Nie zawsze – jeśli przebranie się jest konieczne ze względu na charakter pracy, czas ten może powinien być wliczany do czasu pracy. Sprawę należy rozpatrywać indywidualnie.
Czy przeniesienie czytników rejestrujących czas pracy bliżej szatni może rozwiązać problem?
Tak, to jedno z praktycznych rozwiązań, które pozwala rejestrować czas pracy już po przebraniu się w odzież roboczą.
Jak można rozwiązać problem niezaliczania czasu przebierania się do czasu pracy?
Najlepiej uregulować tę kwestię w regulaminie pracy, układzie zbiorowym lub obwieszczeniu. Można też zgłosić problem do związków zawodowych lub pracodawcy.
Jakie są stanowiska w orzecznictwie dotyczące przebierania się w odzież roboczą?
Sądy i doktryna wskazują, że czynności przygotowawcze, takie jak przebranie się czy pobranie sprzętu, mogą być uznane za czas pracy, jeśli są niezbędne do wykonywania obowiązków.
10 tys. miejsc pracy przy budowie elektrowni jądrowej
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. 
