Lekarze, kierowcy, kucharze, energetycy, pracownicy logistyki i służb publicznych - oni wszyscy pracują w niedzielę. Choć w przestrzeni publicznej niedziela niehandlowa bywa nazywana dniem wolnym od pracy, w rzeczywistości dla wielu osób to normalny dzień pełnienia obowiązków, tyle że nie w sklepie.
Niedziela niehandlowa, ale nie niepracująca
tak, ale są to sytuacje incydentalne
20%
Zakaz handlu w niedziele od początku uzasadniano przede wszystkim względami społecznymi. Miał on ograniczyć obowiązki zawodowe tak, aby pracownicy mogli spędzać więcej czasu z rodziną i poprawić tym samym jakość życia. Po kilku latach widać jednak, że rzeczywistość jest bardziej złożona.
Na podstawowe pytanie "Ilu Polaków pracuje w niedzielę niehandlową?" nie ma jednej, precyzyjnej odpowiedzi. Główny Urząd Statystyczny nie prowadzi statystyk, które rozróżniałyby pracę według konkretnych dni tygodnia czy statusu niedzieli. W jego danych znajdziemy liczbę pracujących czy strukturę zatrudnienia, ale nie informację o tym, kto pracuje właśnie w niedzielę niehandlową.
Pytanie, na które statystyki nie dają odpowiedzi
Najczęściej przywoływane są dane Eurostatu. Wynika z nich, że w Polsce kilka procent pracowników pracuje regularnie w weekendy - w zależności od ujęcia ok. 4,5-8,5 proc. zatrudnionych (Eurostat, 2023; opracowania m.in. Obserwator Gospodarczy). To jeden z najniższych wyników w Unii Europejskiej.
Tyle że ten wskaźnik obejmuje osoby pracujące systemowo - co tydzień lub w ramach stałych grafików. Nie uwzględnia tych, którzy pracują sporadycznie, na dyżurach lub zastępstwach. A to właśnie oni sprawiają, że obraz niedzieli jest mniej jednoznaczny, niż sugerują statystyki.
Branże, które nie mają "wolnych niedziel"
Są sektory gospodarki, dla których podział na niedziele handlowe i niehandlowe nie ma większego znaczenia. Kodeks pracy wskazuje je wprost jako obszary, w których praca w niedzielę jest dopuszczalna ze względu na potrzeby społeczne.
To przede wszystkim ochrona zdrowia, transport i komunikacja, energetyka, służby ratownicze i porządkowe, a także rolnictwo. Do tego dochodzą usługi działające w trybie ciągłym lub zależne od klientów - gastronomia, hotelarstwo, turystyka czy część logistyki i produkcji.
Innymi słowy, są to branże, które nie mogą się zatrzymać tylko dlatego, że zmienia się dzień tygodnia.
Statystyka kontra codzienne doświadczenie
Ciekawy obraz przynoszą badania opinii publicznej. W jednym z nich 56 proc. Polaków deklarowało, że pracuje w weekendy przynajmniej sporadycznie, a 16 proc. - że robi to zawsze (badanie cytowane przez Nowy Marketing). To zupełnie inna skala niż kilka procent wynikające z danych o pracy regularnej.
Ten rozdźwięk pokazuje, jak bardzo praca weekendowa jest rozproszona. Dla jednych to stały grafik, dla innych - okazjonalny dyżur bądź dodatkowa zmiana.
Niedziela, w której praca znika z pola widzenia
Można więc zaryzykować tezę, że niedziela niehandlowa nie zlikwidowała pracy, tylko ją przesunęła. Zniknęła z galerii handlowych, ale pozostała w miejscach mniej widocznych - w szpitalach, autobusach, magazynach czy kuchniach restauracji.
To dlatego łatwo odnieść wrażenie, że większość ma wolne. Bo najbardziej widoczna część gospodarki rzeczywiście się zatrzymuje. Reszta działa dalej, tylko poza głównym polem uwagi.
Kilka procent, czyli setki tysięcy ludzi
Odpowiedź na pytanie o odsetek pracujących w niedzielę niehandlową musi pozostać przybliżeniem. Dane wskazują na kilka procent zatrudnionych pracujących regularnie w weekendy, ale po uwzględnieniu pracy sporadycznej obraz staje się znacznie bardziej złożony.
Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. 
