Brytyjscy royalsi w Trójmieście. Królewskie wizyty, które przeszły do historii

Brytyjska rodzina królewska w Trójmieście? To nie jednorazowy epizod. Od lat 70. do dziś Gdańsk, Sopot i Gdynia gościły książąt, księżniczki i królów: od Filipa i Anny, przez Karola, po Williama i Kate. Każda z tych wizyt miała inny charakter, ale wszystkie zapisały się w historii Pomorza jako wydarzenia symboliczne, dyplomatyczne i pełne emocji. Co ciekawe, dziś jedna z nich nie miałaby prawa się wydarzyć...

Książę Filip (książę Edynburga) - 1975, Gdańsk/Sopot

Książę Filip, małżonek królowej Elżbiety II, przyleciał do Gdańska 25 sierpnia 1975 r. specjalnym samolotem królewskim, by wziąć udział w III Mistrzostwach Europy w Powożeniu Zaprzęgami Czterokonnymi organizowanymi na sopockim hipodromie. Choć wizyta miała charakter nieoficjalny, przyjęto go z pełnymi honorami. Po wylądowaniu na lotnisku w Rębiechowie powitali go przedstawiciele władz państwowych, sportowych i lokalnych, a następnie książę udał się do zarezerwowanej dla niego rezydencji. Kolejnego dnia zjadł uroczyste śniadanie w Grand Hotelu w Sopocie, odwiedził molo i popłynął motorówką do Gdańska, gdzie zwiedził Główne Miasto, Ratusz i katedrę oliwską, wysłuchując koncertu organowego.

Jako prezes Międzynarodowej Federacji Jeździeckiej Filip uczestniczył w inauguracji mistrzostw, sam startując w brytyjskim zaprzęgu. Po zawodach złożył wieniec pod pomnikiem Obrońców Westerplatte. W trakcie rywalizacji prowadził czterokonny zaprzęg z dużą sprawnością, a jego drużyna zajęła ostatecznie szóste miejsce. Wizyta księcia, łącząca dyplomację, sport i symboliczne gesty pamięci, zapisała się w historii Sopotu jako jedno z najbardziej prestiżowych wydarzeń lat 70.

Księżniczka Anna Mountbatten-Windsor - 1991 i 2006, Gdańsk

Księżniczka Anna, córka królowej Elżbiety II i księcia Filipa, siostra Karola III, a także ciotka księcia Williama, odwiedziła Gdańsk dwukrotnie - w 1991 i 2006 r. Jej pierwsza wizyta miała charakter oficjalno-dyplomatyczny i odbyła się w ramach podróży po Polsce na zaproszenie prezydenta Lecha Wałęsy. 10 października 1991 r. księżniczka przyleciała do Gdańska, gdzie odwiedziła Gdańską Fundację Kształcenia Menedżerów, zainaugurowała rok szkoleniowy programu MBA współtworzonego z uczelnią w Glasgow, a następnie, ku zaskoczeniu wielu, zrobiła... zakupy w hipermarkecie oraz udała się z wizytą do zwykłej gdańskiej rodziny w falowcu na Przymorzu.

Wiąże się z tym ciekawa historia:

- Podróżując małą, ciemną windą, księżniczka Anna zapewniła, iż nigdy już nie wsiądzie do podobnego urządzenia i z powrotem zejdzie schodami. Jak deklarowano, odwiedzana rodzina została wytypowana "na chybił trafił", jednak na tyle szczęśliwie, że gospodarz znał język angielski i bez pośrednictwa tłumacza rozmawiał z gościem. Tak jak zapowiedziała, księżniczka drogę powrotną odbyła po schodach - wspomina Gedanopedia.pl.


Drugi raz pojawiła się w Gdańsku w lutym 2006 r. Spotkała się wtedy z Lechem Wałęsą, złożyła kwiaty pod pomnikiem Poległych Stoczniowców, a w Stoczni Północnej wzięła udział w ceremonii wodowania holownika Pharos, którego została matką chrzestną. Wcześniej odwiedziła także Bibliotekę Brytyjską Uniwersytetu Gdańskiego.

Obie wizyty przebiegły w atmosferze życzliwości i ciekawości - księżniczka Anna zapisała się w pamięci gdańszczan jako osoba rzeczowa, nieco zdystansowana, ale z poczuciem humoru.

Książę Karol (książę Walii, obecnie król Karol III) - 1993, Gdańsk

W maju 1993 r. książę Walii Karol, obecny król Wielkiej Brytanii, odwiedził Polskę z czterodniową, oficjalną wizytą na zaproszenie prezydenta Lecha Wałęsy. 18 maja spędził kilka godzin w Gdańsku, dokąd przyleciał z Warszawy. Na lotnisku w Rębiechowie przywitali go wojewoda gdański Maciej Płażyński i prezydent miasta Franciszek Jamroż.

Króla Karola III związki z Gdańskiem

Wizyta miała bogaty, symboliczny program. Książę rozpoczął dzień od wizyty na Westerplatte, następnie odwiedził Stocznię Gdańską, oddając hołd poległym pod pomnikiem Poległych Stoczniowców. Kolejnym punktem programu był plac przy ul. Bogusławskiego, gdzie zapoznał się z planami powołania Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego - przedsięwzięcia wspieranego przez jego fundację Theatrum Gedanense, której był honorowym patronem.

Miejsce przyszłego powstania teatru prezentował wtedy księciu nieżyjący już prof. Jerzy Limon, dyrektor Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego. Inwestycja powstała 19 lat później.

Znane postaci na otwarciu Teatru Szekspirowskiego

Książę Karol odbył również spacer ul. Długą do Ratusza Głównego Miasta oraz odwiedził Dwór Artusa. Wieczór zakończył się koncertem Cappelli Gedanensis i szkockiego zespołu. Po wizycie książę odleciał do Warszawy, kontynuując podróż po Polsce.

(Były) książę Andrzej - 2000, Gdańsk/Gdynia

Andrzej Mountbatten Windsor, syn królowej Elżbiety II i księcia Filipa, przybył z oficjalną wizytą do Polski 18 września 2000 r. - był to jego pierwszy przyjazd do Polski. Wizyta miała aspekt charytatywny i społecznoodpowiedzialny.

Po spotkaniu z premierem Jerzym Buzkiem w Warszawie przyleciał do Gdańska, gdzie odwiedził Ośrodek Rehabilitacyjno-Readaptacyjny Monaru (podarował wtedy placówce komputer). Następnie złożył kwiaty pod pomnikiem Poległych Stoczniowców 1970, a wieczorem uczestniczył w kolacji w Klubie Marynarki Wojennej w Gdyni.

Kolejnego dnia wziął udział w uroczystościach jubileuszowych III Liceum Ogólnokształcącego w Gdyni, odsłonił pamiątkową tablicę i spotkał się z uczniami. Odwiedził również bazę 9. Flotylli Obrony Wybrzeża na Helu i Bałtycki Instytut Fok, a w drodze powrotnej zatrzymał się na Westerplatte, gdzie oddał hołd obrońcom z 1939 r.

Dziś ta wizyta nie miałaby prawa się odbyć - Andrzej nie jest już postrzegany jako reprezentant brytyjskiej rodziny królewskiej, a jego reputacja została trwale zniszczona przez głośny skandal obyczajowy. W 2019 r. wycofał się z życia publicznego po ujawnieniu jego powiązań z amerykańskim przestępcą Jeffreyem Epsteinem, oskarżonym o handel nieletnimi. Trzy lata później, w styczniu 2022 r., za zgodą królowej Elżbiety II został pozbawiony wszystkich wojskowych i królewskich tytułów oraz patronatów. Choć zaprzeczał zarzutom o napaść seksualną, ostatecznie zawarł ugodę z jedną z ofiar Epsteina, co zakończyło proces, ale nie oczyściło go z podejrzeń.

W 2025 r. jego brat król Karol III podjął kolejne kroki, by odciąć go od instytucji monarchii - usunięto jego biogram ze strony oficjalnej rodziny królewskiej, a w listopadzie tego samego roku media poinformowały o decyzji o eksmisji księcia z rezydencji Royal Lodge i przeniesieniu go na prywatny majątek. Dziś Andrew pozostaje w cieniu, pozbawiony królewskich obowiązków, tytułów i publicznego zaufania.

Książę William i księżna Kate - 2017, Gdańsk

Książę William i księżna Kate odwiedzili Gdańsk w lipcu 2017 r., a ich wizyta przyciągnęła tłumy mieszkańców i turystów. Para książęca rozpoczęła dzień w Muzeum Stutthof w Sztutowie, oddając hołd ofiarom II wojny światowej, po czym udała się do Gdańska.

Na Długim Targu zostali oficjalnie powitani przez władze miasta i tłumy wiwatujących gdańszczan. W Dworze Artusa wręczono im wyjątkowe bursztynowe prezenty: kolię dla księżnej i spinki mankietowe dla księcia, a następnie przeszli się Długim Targiem, gdzie spróbowali lokalnych pierogów i likieru Goldwasser, oglądając przy tym pokaz tradycyjnej obróbki bursztynu.

W dalszej części wizyty książęca para odwiedziła Gdański Teatr Szekspirowski (w którego powstanie był zaangażowany wspomniany książę Karol, ojciec Williama), a następnie Europejskie Centrum Solidarności. William i Kate złożyli także kwiaty pod pomnikiem Poległych Stoczniowców i przeszli przez historyczną bramę Stoczni Gdańskiej. Cały dzień przebiegał w ciepłej atmosferze, łącząc elementy oficjalnego protokołu z otwartością i spontanicznym kontaktem z mieszkańcami.



Wizyta w Gdańsku była dla miasta nie tylko prestiżowym wydarzeniem, ale też skuteczną promocją - wizerunkowo pokazała Gdańsk jako miejsce z bogatą historią, otwarte i europejskie. Jej pamiątką są dziś repliki bursztynowych darów przekazanych parze książęcej, które można zobaczyć w Muzeum Bursztynu.

Tworząc artykuł, bazowałam na archiwalnych materiałach Trojmiasto.pl, kfp.pl oraz serwisie gedanopedia.pl.