Fakty i opinie

Gdańskie mosty na zdjęciach archiwalnych i dzisiaj

artykuł historyczny

Były w Gdańsku nad Motławą i Martwą Wisłą mosty drewniane, stalowe i kamienne. Ich przęsła podnosiły się lub obracały, żeby pogodzić potrzeby żeglugi i mieszkańców. Niektóre przeprawy zniknęły z mapy miasta, niektóre istnieją do dzisiaj, chociaż wyglądają zupełnie inaczej.



Most kolejowy nad Martwą WisłąMapka



Most kolejowy nad Martwą Wisłą pocz. XX w. / Most kolejowy dzisiaj fot. Małgorzata Zimnoch


Jednotorowy most kolejowy (łączy dzisiejsze Rudniki i Przeróbkę) powstał na początku XX w. Składał się z trzech przęseł i trzech podpór. Środkowa podpora, największa z nich, stanowiła oś obrotu przęsła mostu. Po moście przejeżdżały wyłącznie pociągi towarowe, głównie z węglem do portu oraz z kontenerami. 5 maja 1922 r. na otwarty most wjechała rozpędzona lokomotywa. Parowóz wraz z polskim maszynistą, Ernestem Barbullą, runął do rzeki. W 2014 r. rozpoczęła się modernizacja linii kolejowej 226 między Pruszczem Gdańskim i Portem Gdańsk. Stary most kolejowy rozebrano, zastąpiono go dwutorowym mostem łukowym, który ma ok. 21 m wysokości, nad wodą jest zawieszony na poziomie 8 m.


Zielony MostMapka na Motławie łączy Główne Miasto z Wyspą Spichrzów



Most Zielony 1898 r. Fotopolska.eu / Most Zielony dzisiaj fot. Małgorzata Zimnoch


To prawdopodobnie najstarszy w Gdańsku most na Motławie. Wiadomo, że przeprawa, zwana Mostem Kogi, istniała tu już w 1357 r. Wówczas był to most drewniany, zwodzony, zabudowany z obu stron straganami. W 1512 r. zwodzone przęsło zawaliło się pod ciężarem ludzi czekających na otwarcie bram miasta. Zginęło wówczas 56 osób. Pół wieku później rozebrany i zbudowany na nowo most zaczęto nazywać Zielonym - od słupów, pomalowanych na zielono i ozdobionych złoconymi lwami z herbem miasta. Był jeszcze wiele razy przebudowywany, obecnie jest mostem stałym, po którym wprost z Długiego Targu potoki ludzi zmierzają na Wyspę Spichrzów i ul. Stągiewną.


Most 100-lecia Odzyskania Niepodległości PolskiMapka



Grobla przeprawy promowej na Wyspę Sobieszewską 1929 Fotopolska.eu / Most 100-lecia Odzyskania Niepodległości Polski fot. Małgorzata Zimnoch


Zwodzony most na Martwej Wiśle łączy Wyspę Sobieszewską ze stałym lądem. Kiedyś funkcjonowała tu przeprawa promowa - z grobli, która prowadziła w głąb rzeki kursował prom na wyspę. Po II wojnie światowej był tu most pontonowy, złożony z dziewięciu przęseł - środkowe przęsło było ruchome i służyło do otwierania mostu dla żeglugi. Od 2018 r. do Sobieszewa prowadzi nowa przeprawa - Most 100-lecia Odzyskania Niepodległości Polski. Jest to najdłuższy zwodzony most w Polsce.

Most Siennicki Mapka na Martwej Wiśle prowadzi na Przeróbkę



Most Siennicki 1928 r. Fotopolska.eu / Most Siennicki dzisiaj fot. Małgorzata Zimnoch


Most został oddany do użytku w 1912 r. Był to most zwodzony, charakterystyczne wieżyczki to "domki" operatorów mostu. Podczas II wojny światowej most został poważnie uszkodzony. Odbudowano go jako most stały, bez zwodzonych przęseł i bez domków operatorów. Pod koniec lat 80. został rozebrany i zbudowany na nowo, sześć lat temu przeszedł kolejny remont, który wymagał poprawek. Ostatnio okazało się, że oryginalne, dębowe fundamenty przyczółków z pocz. XX w. zapadają się. Jeżeli badania wykażą, że ich stan jest bardzo zły, most może zostać zamknięty.


Most StągiewnyMapka był obrotowy



Most Stągiewny (niem. Milchkannenbrücke) 1937 Fotopolska.eu / Most Stągiewny dzisia fot. Małgorzata Zimnoch


Nazwa mostu pochodzi od pobliskiej Bramy Stągiewnej. Pierwsza przeprawa powstała tu po przekopaniu Nowej Motławy w 1576 r. Tamten historyczny most był drewniany, zwodzony, aby unieść przęsło, potrzeba było ośmiu rosłych mężczyzn. Pod koniec XIX w. most przebudowano na stalowy i zaczęły nim kursować tramwaje konne (z Targu Węglowego do zajezdni przy ul. Wiosennej oraz z Targu Rakowego do Bramy Żuławskiej). Na pocz. XX w. most przebudowano po raz kolejny. Środkowe przęsło było obrotowe, razem z mostem obracała się sieć trakcyjna tramwajów. Most rozebrano w latach 70. i zbudowano kolejny, o zwiększonej nośności, w formie stałej przeprawy. W 2022 r. Most Stągiewny nad Motławą znów ma być mostem zwodzonym.


Dziękujemy Fotopolska.eu za udostępnienie zdjęć archiwalnych.