Mury 100-letniej przychodni będą jak nowe. Jaka kryje się za nimi historia?

Szymon Zięba
18 kwietnia 2026, godz. 09:00
Opinie (108)
Elewacja przychodni przy ul. Wałowej zostanie odnowiona.

Lada dzień ogłoszony zostanie przetarg na remont elewacji przychodni przy ul. WałowejMapka. Obiekt ma dużą wartość historyczną i jest jednym z najbardziej znaczących dzieł gdańskiego modernizmu. Prace nadzorować będą Gdańskie Nieruchomości.




Remont elewacji stuletniej przychodni "na łuku"



Bywasz w przychodni "na Wałowej"?

- Ten zabytkowy budynek powstał równo sto lat temu. Mieściła się w nim Powszechna Rejonowa Kasa Chorych. Architekci zaprojektowali przychodnię dokładnie tak, jak przebiega w tym miejscu ulica, czyli po łuku. Fasadę ozdobiono ceglaną dekoracją o zróżnicowanej fakturze, nawiązującą do architektury gotyckiej. Była to największa i najbardziej nowoczesna inwestycja budowlana w ówczesnym Gdańsku - słyszymy w GN.
Stan elewacji budynku obecnie jednak pozostawia wiele do życzenia, dlatego planowany jest gruntowny remont tej części zabytku.

Najnowocześniejsza inwestycja w dawnym Gdańsku



Budynek Powszechnej Rejonowej Kasy Chorych w Gdańsku, dziś znany potocznie jako "przychodnia na Wałowej" lub "ubezpieczalnia", jest jednym z najważniejszych przykładów ekspresjonizmu ceglanego w architekturze miasta. Zaprojektowany przez Adolfa Bielefeldta został wzniesiony w latach 1925-1927 jako największa i najbardziej nowoczesna inwestycja w Wolnym Mieście Gdańsku.


Przychodnia ma kształt łuku, bo powstała na łuku drogi.
Historia budynku sięga 1914 r., kiedy to Powszechna Rejonowa Kasa Chorych rozpoczęła działalność przy ul. Piwnej. W 1924 r. po zakupie działki przy ul. Wałowej ogłoszono konkurs na projekt nowej siedziby.

Zwycięski projekt Bielefeldta oraz konstrukcja zaprojektowana przez Richarda Kohnke'a zaowocowały budową rozpoczętą 5 stycznia 1925 r. Była to największa i najbardziej kontrowersyjna inwestycja na terenie Wolnego Miasta Gdańska. Mieszkańcy protestowali m.in. przeciwko budowie tak dużego gmachu biurowego.

Główny gmach oddano do użytku już 9 października 1926 r., a skrzydło zakładu balneologicznego 30 kwietnia 1927 r.

Przed wojną w budynku przy Wałowej znajdowały się biura, magazyny i archiwum oraz mieszkania służbowe. Na parterze z kolei było pomieszczenie operacyjne z 28 okienkami do obsługi klientów kasy chorych. Po II wojnie światowej budynek służył jako siedziba przychodni lekarskich i stacji sanitarno-epidemiologicznej. W 2019 r. został wpisany do rejestru zabytków.

Przychodnia na 300 betonowych palach



Architektonicznie budynek zlokalizowany jest na pofortecznych terenach, a jego symetryczna fasada z portalem wejściowym tworzy plan łuku dostosowanego do ul. Wałowej. Ze względu na niestabilny grunt gmach posadowiono na 300 betonowych palach.


Budynek Powszechnej Rejonowej Kasy Chorych, 1925-1927.
Elewacje charakteryzują się zróżnicowaną fakturą ceglaną, nawiązującą do gotyckiej architektury ceglanej. W piwnicy znajdowały się magazyny, archiwum i mieszkania służbowe, parter przeznaczono na obsługę interesantów, zaś wyższe kondygnacje na biura i mieszkania służbowe, w tym dla dyrektora kasy.

Opinie wybrane

Wszystkie opinie (108)

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Najczęściej czytane