Torosy, śryż czy efekt Mpemby. Co naprawdę widzieliśmy tej zimy nad Bałtykiem?

Mateusz Groen
7 lutego 2026, godz. 15:00
Opinie (50)
Zimowe zjawiska, o których mówiła Polska.

Najpierw była zamarznięta Motława, potem torosy w Mikoszewie, a chwilę później śryż unoszący się przy brzegu w Sopocie. Zima nad wodą pokazała w tym roku swoje najbardziej fotogeniczne oblicze. Plaże i nabrzeża zamieniły się w plenerowe obserwatoria, a użytkownicy mediów społecznościowych w... kronikarzy lodowych zjawisk. To, co dla jednych było tylko pięknym obrazem, dla innych stało się impulsem do pytania o naturę tych procesów i o znaczenie słów, które nagle trafiły do codziennego języka.




Piękne słowa na zimowe zjawiska fizyczne



Które z opisanych w tekście zjawisk zimowych uważasz za najbardziej fascynujące pod względem wizualnym?

Hitami ostatnich tygodni były: zamarznięta Motława, torosy w Mikoszewie i śryż w Sopocie. Zdjęcia lodowych spiętrzeń i "kaszy lodowej" obiegły media społecznościowe, wywołując zachwyt, ale też pytania: co właściwie widzimy?

Zima nad wodą potrafi być spektakularna. W tym roku szczególnie jej doświadczamy. Ostatnie tygodnie przyniosły prawdziwy wysyp rzadkich i fotogenicznych zjawisk, które choć wyglądają niemal egzotycznie, nie są anomalią ani kaprysem natury. Są efektem dobrze znanych, powtarzalnych procesów fizycznych, takich, które język polski od dawna potrafi nazywać z zaskakującą precyzją.

W tym wszystkim jest jednak coś więcej niż tylko meteorologia i fizyka. Te słowa brzmią tak dobrze, że aż proszą się o drugie życie, poza prognozą pogody.


Torosy, śryż, szadź czy okiść bez trudu mogłyby stać się tytułami seriali, nazwami albumów albo modnych firm. Nic dziwnego, że media społecznościowe je podchwyciły. A skoro już te słowa krążą po mediach społecznościowych, być może czas zatrzymać się na chwilę i sprawdzić, co naprawdę znaczą.

Motława podzieliła internet lepiej niż polityka. Gdańsk stał się zimowym viralem Motława podzieliła internet lepiej niż polityka. Gdańsk stał się zimowym viralem

Śryż: lodowa kasza na granicy zamarzania



Śryż to jeden z najwcześniejszych etapów zlodzenia wody. Powstaje, gdy temperatura spada nieznacznie poniżej 0°C, a woda pozostaje w ruchu. Kryształki lodu nie mogą połączyć się w jednolitą taflę, więc tworzą drobne, gąbczaste bryłki unoszące się przy powierzchni. W ostatnim czasie śryż był obserwowany u wybrzeży Sopotu, gdzie spokojniejsza fala i mróz sprzyjały jego powstawaniu. To zjawisko przejściowe i jeśli temperatura spadnie dalej, śryż stanie się "budulcem" dla zwartego lodu.

Śryż w Sopocie:

  • Lubię to Lubię to 4
  • Super Super 28
  • Trzymaj się Trzymaj się 1
  • Ha ha Ha ha 2
  • Wow Wow 11
  • Przykro mi Przykro mi 13
  • Wrr Wrr 97
  • Wszystkie 156

Torosy, czyli lód walczy sam ze sobą



Jednym z najbardziej widowiskowych efektów zimy są torosy, czyli spiętrzenia lodu powstające w wyniku napierania na siebie kier lodowych. W Mikoszewie ich pojawienie się było związane z ruchem lodu popychanego przez fale i wiatr. Gdy kry nie mają gdzie "uciec", unoszą się ku górze, pękają i układają w ostre, chaotyczne formy. Choć wyglądają jak lodowe rzeźby, torosy są zjawiskiem dynamicznym i potencjalnie niebezpiecznym - potrafią zmieniać kształt w ciągu godzin.

Torosy w Mikoszewie:

  • Lubię to Lubię to 3
  • Super Super 43
  • Trzymaj się Trzymaj się 14
  • Ha ha Ha ha 10
  • Wow Wow 1
  • Przykro mi Przykro mi 17
  • Wrr Wrr 72
  • Wszystkie 160

W Mikoszewie do lodowych spiętrzeń zaczęły ustawiać się kolejki, a plaża, zwykle pusta o tej porze roku - wypełniła się tłumami chcącymi zobaczyć torosy na własne oczy. Dla części odwiedzających samo oglądanie okazało się niewystarczające: próby wdrapywania się na nawet dwumetrowe lodowe rzeźby kończyły się niekiedy bolesnymi upadkami i kontuzjami. A jednak, niezależnie od dnia tygodnia czy warunków pogodowych, Mikoszewo stało się punktem obowiązkowym na zimowej mapie wyjazdów.

  • Lubię to Lubię to 9
  • Super Super
  • Trzymaj się Trzymaj się 4
  • Ha ha Ha ha 14
  • Wow Wow 10
  • Przykro mi Przykro mi 54
  • Wrr Wrr 162
  • Wszystkie 253


Morszkulce i kulista geometria natury



W zupełnie innych warunkach, lecz również na styku wody i mrozu, powstają morszkulce. Są to niemal idealnie okrągłe kule lodowe, które tworzą się, gdy fragmenty lodu obracają się w falującej wodzie o temperaturze bliskiej zamarzania. Każdy obrót dodaje kolejną warstwę lodu - jak w naturalnej lodówce planetarnej.

Szadź i okiść, czyli lód z powietrza



Nie wszystkie zimowe zjawiska potrzebują otwartej wody. Szadź powstaje z przechłodzonych kropelek mgły, które natychmiast zamarzają na drzewach, słupach czy liniach energetycznych. Okiść natomiast to ciężki, mokry śnieg osiadający na gałęziach - piękny, ale destrukcyjny, bo często prowadzi do łamania drzew.


 Piękna szadź

Szreń - lodowa pułapka pod stopami



Szreń tworzy się po krótkiej odwilży i ponownym mrozie. Częściowo stopiony śnieg zamarza, tworząc twardą, kruchą skorupę lodową. Dla zwierząt i ludzi bywa zdradliwa - łatwo pęka i jest wyjątkowo śliska.

Oparzelisko



Na tle skutej lodem zimy wyróżniają się oparzeliska, miejsca na rzekach, jeziorach lub torfowiskach, które pozostają wolne od lodu nawet przy silnym mrozie. Najczęściej decyduje o tym ruch wody, dopływ cieplejszych mas lub specyficzne warunki geologiczne.

Katalog.trojmiasto.plUsługi geologiczne



Gołoledź



Tego doświadczyliśmy niedawno bardzo mocno i to za jej sprawą wypełniły się SOR-y. Jednym z najbardziej niebezpiecznych zimowych zjawisk jest właśnie gołoledź. Powstaje, gdy przechłodzone krople deszczu lub mżawki zamarzają natychmiast po kontakcie z wychłodzonym podłożem. W przeciwieństwie do śniegu czy szadzi gołoledź jest niemal niewidoczna i tworzy cienką, gładką warstwę lodu na chodnikach i drogach, prowadząc do masowych wypadków. Tego zjawiska nie lubimy, ale brzmi ładnie.

  • Lubię to Lubię to 18
  • Super Super 10
  • Trzymaj się Trzymaj się 3
  • Ha ha Ha ha 27
  • Wow Wow 3
  • Przykro mi Przykro mi 43
  • Wrr Wrr 222
  • Wszystkie 326

Efekt Mpemby



To zjawisko akurat brzmi akademicko i egzotycznie. Zimą często wraca jedno z najbardziej zaskakujących pytań fizyki: dlaczego ciepła woda może zamarzać szybciej niż zimna? To właśnie efekt Mpemby - zjawisko obserwowane od czasów starożytnych, choć do dziś nie w pełni wyjaśnione.

Jedna z hipotez mówi o intensywniejszym parowaniu ciepłej wody, inna o różnicach w konwekcji i zawartości gazów rozpuszczonych. W naturalnych warunkach efekt Mpemby może wpływać na tempo powstawania lodu, śryżu czy nawet formowanie się pierwszych tafli kry na zbiornikach wodnych.

  • Lubię to Lubię to 30
  • Super Super 55
  • Trzymaj się Trzymaj się
  • Ha ha Ha ha 12
  • Wow Wow 6
  • Przykro mi Przykro mi 9
  • Wrr Wrr 29
  • Wszystkie 141

Opinie wybrane

Wszystkie opinie (50)

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Najczęściej czytane