Tradycje dworów Artusa sięgają średniowiecza.
Wywodzą się z etosu rycerstwa europejskiego. Wspólna nazwa dworów pochodzi od imienia legendarnego wodza Celtów Artura. W średniowieczu był on wzorem cnót rycerskich a 'okrągły stół', przy którym zasiadał ze swymi dzielnymi rycerzami - symbolem harmonii i równości.
Dwór Artusa w Gdańsku znajduje się nie opodal Ratusza Głównego Miasta w pierzei północnej. Jest jednym z dziesięciu obiektów, które powstały nad Bałtykiem od początku XVI w. i jedynym zachowanym w tak oryginalnym stanie do końca XX w.
Mit o królu Arturze i rycerzach okrągłego stołu odpowiadał bogatym mieszczanom gdańskim, naśladującym feudalne obyczaje rycerstwa. W Dworze stworzono centrum życia towarzyskiego, ujętego w szczegółowe przepisy. Odbywały się tu spotkania, biesiady, wesela, a także grano sztuki teatralne. Od 1742 r. służył również jako giełda. Budynek dworu wzniesiono w latach 1476-1481.Odbudowę, po zniszczeniach drugiej wojny światowej, zakończono w 1997 r. Wielką, gotycką halę dworu wypełniono dziełami sztuki fundowanymi przez bractwa Dworu Artusa od XV do XIX w.
)
Do najważniejszych zabytków dworu należy największy piec kaflowy Europy, wysokości 10,64 metrów, składający się z 520 bogato zdobionych kafli.
W skład zespołu muzealnego Dworu Artusa wchodzi także patrycjuszowska kamienica z historycznym wnętrzem, zw. Sienią Gdańską, której wystrój pochodzi z przełomu XVII i XVIII w. Obecnie Dwór Artusa gromadzi zbiory ilustrujące dzieje i funkcje całego zespołu na tle życia gospodarczego i publicznego miasta, formowanie się kultury świeckiej gdańskiego mieszczaństwa.
W Dworze Artusa podejmowane są współcześnie (podobnie, jak w czasach jego największej świetności) najwybitniejsze osobistości odwiedzające Gdańsk, np. monarchowie i prezydenci państw.
PANIENKA Z OKIENKA
Codziennie o godzinie 13.03 (w sezonie letnim od 1 czerwca do 15 września dodatkowo o 15.03 i 17.03) ze szczytowego okna kamienicy przylegającej do Dworu Artusa - Nowego Domu Ławy wygląda do przechodniów postać wyobrażająca XVII-wieczną młodą gdańszczankę. Autorem projektu figury jest Ewa Topolan, artysta, rzeźbiarz wywodząca się z Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Konstruktorem mechanizmu jest Tadeusz Nowosielski.
Pomysł nawiązuje do powieści Jadwigi Łuszczewskiej - Deotymy (1834-1908) ,,Panienka", opublikowanej po raz pierwszy w 1893 roku w Warszawie. Drugie wydanie pod zmienionym tytułem "Panienka z okienka" ukazało się w 1898 roku. W 1959 roku powstała teatralna, a w 1964 roku filmowa adaptacja powieści. Ten ,,starodawny romansik' powstał po podróży 24-letniej Deotymy z rodzicami Wisłą do Gdańska w 1858 roku. Efektem była fascynacja naszym miastem i jego historią. W powieści Deotyma zawarła niezwykle sugestywnie koloryt Gdańska, a przede wszystkim postać młodej gdańszczanki Hedwigi, wyglądającej przez okno wspaniałej kamienicy, w ,,romansiku' nazywanej Bursztynowym Domem.
Od chwili wydania, wielokrotnie wznawiana powieść stała się wręcz ,,obowiązkową' lekturą kolejnych pokoleń Polaków, którzy w ten sposób wyrażali swój niezwykle uczuciowy związek z najsławniejszym polskim miastem-portem. Wielu z nich odwiedzając Gdańsk nadaremnie poszukiwało Bursztynowego Domu i okienka.
Jak pisze prof. Jerzy Samp: ,,Wiele razy, przyglądając się baczniej gdańskim kamieniczkom próbowałem odnaleźć owo jedno jedyne, najprawdziwsze okrągłe małe okienko". Jednak do kontynuacji poszukiwań kamienicy i okna zachęcały również ostatnie zdania powieści: ,,A że mieszkańcy Gdańska słyną z poszanowania dla zabytków przeszłości, więc kto wie, może i ta pamiątka jeszcze się u nich przechowała? Może do dziś dnia panienka z okienka tam wygląda i tęsknie czeka, i wypatruje, czy raz jeszcze nie pojawi się przed nią marynarz od puckiej floty". Przytoczone zdania, zamykające powieść, brzmiące prawie jak testament autorki, zawierają jednocześnie gotowy scenariusz i sugestie dalszej popularyzacji - obecnie ponad 100-letniej już legendy i stworzenia nowego jej materialnego wcielania.
Inauguracja pokazów 'Panienki z okienka' odbyła się 1 czerwca 2001 roku. Towarzyszy im melodia Martiniego il Tedesco 'Plasir d'amour, wygrywana na carillonie Ratusza Głównego Miasta.
W 2002 roku Muzeum Historyczne Miasta Gdańska otrzymało I nagrodę - Sybillę w Konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku 2001 - Sybilla 2001 za program edukacyjno-promocyjny 'Panienka z okienka'.
Godziny otwarcia od 16 września 2009 do 14 czerwca 2010:
poniedziałek: nieczynne
wtorek: 11.00 - 15.00 (dzień wolnego wstępu bez biletu, wejście co pół godziny)
środa - sobota: 10.00 - 16.00
niedziela 11.00 - 16.00
Ceny biletów:
10 zł - pełnopłatny
5 zł - ulgowy
*Rodzinny bilet wstępu - 20 zł (przysługuje rodzinie składającej się max. z 8 osób, w tym: dwóch osób dorosłych i sześciorga dzieci)
*Zbiorowy bilet wstępu (dla grup 8-50 osób, zwiedzający mają prawo do zakupu biletu o 1 zł taniej)
OFERTA EDUKACYJNA MUZEUM HISTORYCZNEGO MIASTA GDAŃSKA DLA DWORU ARTUSA
W roku szkolnym 2009/2010 Muzeum Historyczne Miasta Gdańska zaprasza przedszkolaki, uczniów szkół podstawowych, gimnazjów oraz szkół średnich na spotkania muzealne organizowane w Dworze Artusa.
Lekcje prowadzone są od 15 września 2009 r. do końca czerwca 2010 r przez cztery dni w tygodniu: od wtorku do piątku o godzinie 9:30.
Koszt przeprowadzenia lekcji wynosi 8 zł od dziecka (6 zł klasy integracyjne). Opłata edukacyjna dotyczy udziału w zajęciach dydaktycznych i jest pobierana niezależnie od wieku uczestników a także w dzień wolnego wstępu.
Zgłoszenia na lekcje prosimy podawać najpóźniej 2 tygodnie przed planowaną wizytą wraz z tematem zajęć, adresem i telefonem szkoły, klasą, a także nazwiskiem nauczyciela lub opiekuna. W zajęciach może brać udział tylko jedna klasa (max 25 osób). Prosimy o punktualne przychodzenie na zajęcia - grupa spóźniona ponad 15 minut może nie zostać przyjęta. W przypadku rezygnacji z zamówionej lekcji prosimy o wcześniejszą informację telefoniczną.
Zgłoszenia na lekcje:
Dział Edukacji i Promocji i PR-u.
tel: 058 76 79 150, 058 76 79 172, 058 76 79 135
e-mail: edukacja@mhmg.gda.pl
PRZEDSZKOLA, SZKOŁY PODSTAWOWE KLASY I - III
WIZYTA KRÓLEWSKA - rodzaj interaktywnego "przedstawienia" - ceremoniał koronacyjny, obyczaje, orszak królewski, urzędy dworskie, łamigłówki, kolorowanki.
SPOTKANIE Z PANIENKĄ Z OKIENKA W SIENI GDAŃSKIEJ - specjalna oferta dla najmłodszych, opowieści Panienki z okienka jak żyli ludzie w dawnym Gdańsku - ich obyczaje, nauka dawnego tańca, śpiewy, rysowanie.
MISTRZOWIE DOMINA - poprzez zabawę dzieci odkrywają rolę kupców w dawnym Gdańsku oraz poznają pracę rzemieślników, którą mogą odnaleźć również współcześnie. (Przedszkole-II klasa - układanie domina, kolorowanka, zabawa w lustro oraz krąg, III-IV klasa - układanie domina, wykonywanie sznureczkowego ludzika "Sznureczek").
GDAŃSK OCZYMA DYLA SOWIZDRZAŁA - przygotowane z myślą o najmłodszych spotkanie ze sławnym wesołkiem, który poprzez gry i zabawy ukazuje bogactwo dawnego Dworu Artusa jako miejsca spotkań kupców oraz wielkość gdańskiego portu i życie żeglarskiej braci.
DYL NA TROPIE SMOCZYCH ŁAP - dzieci zapoznają się z Bractwem św. Jerzego w Dworze Artusa. Opowieści o rycerzu i księżniczce, budowie zamku i jego obronie, smokach i dinozaurach. Zajęcia prowadzi Dyl Sowizdrzał, który przygotował dla dzieci zabawy ruchowe i plastyczne.
MALBORSKIE PSOTY SOWIZDRZAŁA - historia Ławy Malborskiej w Dworze Artusa. Dyl przedstawia dzieje Zakonu Krzyżackiego. Żartowniś opowiada o swoich psotach i przygodach w Malborku. Dzieci wspólnie z prowadzącym tworzą tajne hasła, które przekazują osobą wtajemniczonym, rozpoznają głosy swoich rówieśników. Na koniec Dyl uczy dzieci fruwać i odlatuje po nagrody dla uczestników...
DYL KAPITANEM MAJTKÓW - młodzi majtkowie wkradają się wraz z Dylem w towarzystwo gdańskiego Bractwa Żeglarzy. Sowizdrzał opowie o swoich ciekawych przygodach i z każdego majtka zrobi kapitana.
JAK DYL TRESOWAŁ ZWIERZĘTA - jakie zwierzęta mieszkają w Dworze Artusa i czy można je oswoić? Czy każda istota żyjąca na ziemi reaguje na grę Orfeusza? Na te pytania odpowie znany w świecie treser zwierząt - Dyl Sowizdrzał.
PRZYGODY SĘDZIEGO SOWIZDRZAŁA - czyli o tym kto i jak sprawiedliwość w Gdańsku wymierzał.
RYCERSKIE DYLE-MATY... - dzieci dowiedzą się kim byli średniowieczni wojownicy, jakimi kierowali się wartościami i będą miały możliwość przywdziać najprawdziwszą zbroję. Nim zdążą ochłonąć, wraz z Dylem, będą musiały spłatać figla pewnemu chciwemu piekarzowi...
ŚLADAMI KRÓLA ARTURA - przygoda z samym królem Arturem lub z którymś z jego rycerzy. Uczniowie mają okazję przeżyć fascynującą przygodę, chłopcy wcielają się w rycerzy, a dziewczynki zostają księżniczkami. Na dzieci czeka min. turniej rycerski i malowanie herbów.
SKARB KAPRÓW - uczniowie zaciągają się na okręt i wyobrażają sobie, że płyną od miejsca do miejsca zaznaczonego na mapie przygotowanej na potrzeby lekcji w poszukiwaniu ukrytego w murach Dworu Artusa skarbu kaprów. Podróż umilą im morskie opowieści i liczne zabawy.
SZKOŁY PODSTAWOWE KLASY IV - VI
BÓSTWA I BOGINIE... - Mitologia grecka w Gdańsku. Motywy mitologiczne, alegorie, rozpoznawanie bogów po ich atrybutach, krzyżówka, slajdy. .
GIMNAZJA I SZKOŁY PONADGIMNAZJALNE
GWARA GDAŃSKA - zapoznanie uczniów z językiem germańskim używanym w Gdańsku w XIX i XX wieku, jego rozwój, metamorfozy, ćwiczenia wymowy.
LEGENDY I TRADYCJE ARTURIAŃSKIE W DWORZE ARTUSA - rozwój mitu arturiańskiego i tradycji Okrągłego Stołu w Europie między XII a XVII wiekiem, na przykładzie Ław Dworu Artusa w Gdańsku. Ideał rycerza, turnieje rycerskie.
MENNICA GDAŃSKA - zapoznanie uczniów z typami monet bitymi w mennicy gdańskiej od XII do XVIII wieku, przedstawienie technik wytwarzania stempli do bicia monet, praca mincerza w dawnej mennicy oraz nowoczesnymi metodami wytwarzania monet, samodzielne projektowanie własnej monety.
MUZEUM OD ŚRODKA - poznanie funkcji i zadań muzeów w Polsce, zapoznanie się z największym muzeum w Trójmieście, zwiedzenie sal Dworu Artusa (lub Domu Uphagena), nabycie umiejętności wskazywania najważniejszych cech przedmiotów.
ŹRÓDŁA HISTORYCZNE ŚWIADECTWEM PRZESZŁOŚCI - ćwiczenia praktyczne dla maturzystów. Poznanie rodzajów i funkcji źródeł historycznych, wskazanie celowości eksponowania różnego rodzaju źródeł historycznych w muzeum.
ZAGADNIENIA HERALDYKI MIESZCZAŃSKIEJ - na przykładzie nobilitacji patrycjatu gdańskiego w XV i XVI wieku.
SCENY BIBLIJNE I HAGIOGRAFICZNE W MALARSTWIE na przykładzie Ratusz Głównego Miasta i Dworu Artusa w Gdańsku- lekcja muzealna przygotowana dla szkół gimnazjalnych oraz średnich, wzbogacona o prezentację multimedialną (wybrane przykłady przedstawień biblijnych w malarstwie polskim i europejskim) oraz krzyżówkę.
PROTESTANCKA WYMOWA MALOWIDEŁ w Wielkiej Hali Dworu Artusa i Sali Czerwonej Ratusz Głównego Miasta - wprowadzenie w problematykę reformacji oraz ikonografii protestanckiej.
ICONOGRAPHIAE ANTIQUE - antyk rzymski i mitologia grecka we wnętrzach Dworu Artusa - poznanie i rozpoznanie motywów ikonograficznych nawiązujących do starożytności.
OD TUNIKI DO SURDUTU... - rozwój stroju mieszczanina XV - XVII wieku na przykładach z malarstwa europejskiego (slajdy).
W GABINECIE RYCIN - poznanie technik graficznych i ich rozwoju na przykładach (slajdy, przykłady typów graficznych do obejrzenia).
MOTYWY BIBLIJNE - historia i mitologia starożytnego Rzymu na podstawie ikonografii zawartej w dziełach Wielkiej Hali Dworu Artusa.
INSTYTUCJE POLSKIE W WOLNYM MIEŚCIE GDAŃSKU - zapoznanie z podstawowymi faktami z dziejów Wolnego Miasta Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem instytucji polskich (Generalny Komisariat RP, Poczta Polska, Wojskowa Składnica Tranzytowa na Westerplatte, kolej).
Obiekt prezentowany w Przewodniku po Trójmieście.
