40 lat TOTART - Obchody Jubileuszu

23 kwietnia 2026 r., dokładnie 40 lat od pierwszego "Ujawnienia" Totartu zapraszamy na Uniwersytet Gdański - w miejsce, w którym narodziła się jego działalność. W ramach obchodów zaplanowano konferencję naukową "Nie tylko Totart - alternatywne ruchy kulturowe w Polsce Ludowej i okresie transformacji systemowej" oraz szereg wydarzeń artystycznych - m.in. happening muzyczno-teatralny inspirowany działaniami grupy, wernisaż wystawy prac Pawła Paulusa Mazura, pokazy filmów dokumentalnych oraz wieczorne koncerty i działania performatywne.

Dzień później, 24 kwietnia, refleksja nad zjawiskami kontrkulturowymi okresu PRL i transformacji systemowej przeniesie się do Europejskiego Centrum Solidarności, gdzie w pięciu panelach tematycznych zaprezentują się badacze i badaczki z ośrodków naukowych w całej Polsce. W programie znajdą się wystąpienia poświęcone m.in. kontrkulturze studenckiej, niezależnej sztuce i muzyce, alternatywnym obiegom wydawniczym oraz fenomenowi trójmiejskiej sceny artystycznej.

Organizatorzy:

• Fundacja Transgressive Art


• Uniwersytet Gdański

Partnerzy:

• Stowarzyszenie Autorów ZAiKS


• Fabryka Styropianu STYROPAK sp. z o.o.


• Akademickie Centrum Kultury Uniwersytetu Gdańskiego Alternator


• Centrum Aktywności Studenckiej i Doktoranckiej UG


• Wydział Filologiczny UG


• Wydział Historyczny UG


• Biblioteka UG

Partnerzy części naukowej:

• Europejskie Centrum Solidarności


• Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku


• Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych Oddział Gdańsk


• Stowarzyszenie Symetria Polanki


• Instytut Bałtycki

Obchody zostały objęte honorowym patronatem rektora Uniwersytetu Gdańskiego oraz patronatem medialnym TVP Kultura, Radia Gdańsk i Portalu Gdańsk.pl
Wydarzenie dofinansowano ze środków Miasta Gdańsk i Stowarzyszenia Autorów ZAiKS

PROGRAM

23 kwietnia 2026 r. // Uniwersytet Gdański

Panel studencki w ramach konferencji naukowej pt. "Nie tylko Totart - alternatywne ruchy kulturalne w Polsce Ludowej i okresie transformacji systemowej"

budynek Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego, ul. Wita Stwosza 55

• 11:00-11:15 Jakub Maruszak / Uniwersytet Gdański
  Prefabrykowana nostalgia. Socrealizm i socmodernizm w alternatywnej wyobraźni estetycznej współczesnej kultury Polski.


• 11:15-11:30 Zuzanna Bramowicz / Uniwersytet Jagielloński
  Bunt medialno-kulturowy - analiza porównawcza PRL i współczesnej Polski


• 11:30-11:45 Olga Sapiechowska / Uniwersytet Warszawski
  Trasa - zlot - hipchata. Konstrukcja przestrzeni subkultury hipisowskiej czasów PRL na podstawie powieści "Mistycy i narkomani" Wojciecha "Tarzana" Michalewskiego


• 11:45-12:00 Julia Kuster / Uniwersytet Gdański
  Alternatywne ruchy kontrkulturowe PRL-u w kulturze filmowej na przykładzie filmu Raz, dwa, trzy (1972) Piotra Szulkina


• 12:00-12:15 Wiktor Brożek / Uniwersytet Jagielloński
  Środowisko "Po prostu" - buntownicy czy koniunkturaliści?


• 12:15-12:30 dyskusja

T - Transmisje Pamięci // uroczyste otwarcie konferencji naukowej "Nie tylko Totart - alternatywne ruchy kulturowe w Polsce Ludowej i okresie transformacji systemowej"

dyskusja z udziałem osób związanych z Totartem - "Totart - sztuka, prowokacja, polityka - 40 lat później."

godz. 13:00 / sala 1.48, budynek Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego

uczestnicy:

• Paweł "Paulus" Mazur


• Dariusz "Brzóska" Brzóskiewicz


• Ryszard Tymon Tymański


• Zbigniew Sajnóg


• Mikołaj Jurkowski

prowadzenie: Łukasz Bień

O - Obecność ujawniona // odsłonięcie tablicy pamiątkowej

godz. 14:30 / hol budynku Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego

projekt tablicy: Paweł Paulus Mazur

T - Teatr Totalny // happening muzyczno-teatralny "Dach"

godz. 14:45 / hol budynku Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego

Performans inspirowany wydarzeniami z lat 80., w którym śmiech, absurd i cielesność służyły rozbijaniu skostniałych form kultury. Wystąpi duet Brzóska de Paulus oraz studenci Uniwersytetu Gdańskiego, tworząc wspólną przestrzeń działania - bez hierarchii i bez dystansu.

A - Atak Formy // wernisaż wystawy Pawła Paulusa Mazura

godz. 15:15 / hol budynku Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego

Wystawa prezentuje przekrojowy wybór prac artysty, którego cechuje ironia, refleksyjny humor oraz krytyczne spojrzenie na rzeczywistość, nawiązujące m.in. do witkacowskiej idei "samozapisywania się w historii".

R - Rozum Odzyskiwany // pokaz filmów "TOTART czyli odzyskiwanie rozumu", reż. Bartosz Paduch oraz "Partia, pieniądze, rock&roll III - Nie wierzę politykom", reż. Paweł Chmielewski, Wojciech Fułek

godz. 16, sala 1.43, budynek Wydziału Historycznego i Wydziału Filologicznego

T - Turbulencje Słów i Tonów // koncert i działania performatywne

godz. 20 / Biblioteka Główna Uniwersytetu Gdańskiego

w programie: występ duetu Brzóska de Paulus (chill wave electro poetry), koncerty studenckich zespołów oraz odczyty poetyckie artystów związanych z Totartem

Szczegółowe informacje na stronie https://ack.ug.edu.pl/events/40-lat-totartu-obchody-jubileuszu-na-uniwersytecie-gdanskim-i-w-europejskim-centrum-solidarnosci/?occurrence=2026-04-23

24.04.2026 r. // Europejskie Centrum Solidarności
konferencja naukowa
"Nie tylko Totart - alternatywne ruchy kulturowe w Polsce Ludowej i okresie transformacji systemowej"

Program konferencji obejmuje pięć paneli tematycznych poświęconych kontrkulturze, sztuce niezależnej i alternatywnym ruchom społecznym w Polsce od lat 50. do współczesności. Wystąpienia badaczy i praktyków z różnych ośrodków naukowych oraz instytucji kultury pozwolą na szerokie spojrzenie na fenomeny kontrkulturowe w różnych okresach i środowiskach.
Panel I

• godz. 9:15-9:30 prof. Wojciech Polak / Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
  "Elementy stosowane przez ruchy kontrkulturowe w antysystemowych wystąpieniach studentów toruńskich w latach osiemdziesiątych XX wieku".


• godz. 9:30-9:45 dr hab. Mirosław Supruniuk / Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
  Polska sztuka emigracyjna w drugim obiegu wydawniczym.


• godz. 9:45-10:00 dr hab. Zbigniew Girzyński, dr Anna Łukaszewska / Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Pomorska Szkoła Wyższa w Starogardzie Gdańskim
  Codzienne życie młodzieży w PRL w kontekście postaw kontrkulturowych w latach 60. i 70.


• godz. 10:00-10:15 dr Ewelina Ślązak / Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi
  "Precz z czerwonymi kapturkami" - Galeria Działań Maniakalnych w Łodzi jako ruch alternatywny schyłku PRL.


• 10:15-10:30 dr Artur Kuprianis / Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Łodzi
  Pod skrzydłami "Solidarności". Łódzka wystawa "Konstrukcja w procesie" w 1981 r.


• godz. 10:30-10:45 mgr Anna Kulczyk / Muzeum w Gliwicach
  Z piwnic do muzeum. Wystawa czasowa jako narzędzie opowieści o muzycznej kontrkulturze Gliwic.


• godz. 10:45-11:00 dyskusja


• godz. 11:15-11:30 przerwa

Panel II

• 11:30-11:45 prof. Urszula Jarecka / Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk
  Przestrzenie wolności... Moda i przemyt (idei).


• 11:45-12:00 dr Marek Rogulski / Fundacja Tysiąc Najjaśniejszych Słońc
  Wybrane niezależne działania społeczno-artystyczne lat 80. i ich ekstrakcja w postaci Stowarzyszenia Klub Inicjatyw Społecznych i Galerii C 14 w roku 1990 w Gdańsku.


• godz. 12:00-12:15 dr Zofia Dworakowska / Uniwersytet Warszawski
  Miasto. Pole akcji - o pozateatralnych praktykach Akademii Ruchu.


• 12:15-12:30 dr hab. Paweł Stachowiak / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  Jerzy Grotowski. Heretyk dwóch kościołów.


• 12:30-12:45 dr Jan Hlebowicz / Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku
  Gdańska "Jedynka" a polski ruch anarchistyczny. Alternatywna aktywność uczniów I LO.


• 12:45-13:00 mgr Łukasz Wojtecki / Muzeum Solca im. Księcia Przemysła w Solcu Kujawskim
  Osiedlowy Klub Spółdzielczy "Baltazar" w Solcu Kujawskim - czyli początki niezależnej kultury w małym przemysłowym miasteczku.


• godz. 13:00-13:15 dyskusja


• godz. 13:00-13:45 obiad

Panel III

• 13:45-14:00 dr Piotr Abryszeński / Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku
  Przebiśniegi i pierwiosnki. Fenomen trójmiejskich teatrów studenckich lat 50. i 60.


• 14:00-14:15 dr Joanna Pankau / Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  Kultura zinowa jako alternatywny obieg komunikacji środowisk artystycznych w Polsce i jej przeobrażenia po 1989 r.


• 14:15-14:30 mgr Agnieszka Bartków / Muzeum Górnośląskie w Bytomiu
  "W tej sytuacji sprawa nabiera zupełnie innego wymiaru" - o polskiej sztuce niezależnej lat 80.


• 14:30-14:45 mgr Kamil Burczyński / Uniwersytet Wrocławski
  Prasa trzeciego obiegu (ziny) jako źródło narracji o niezależnej muzyce rozrywkowej PRL lat 80.


• godz. 14:45-15:00 mgr Mariusz Węgrzyn
  Przedproża wolności - literatury, sztuki, kariery? "Przedproża" Miesięcznik Gdańskich Spotkań Artystycznych 1990-1994 oczami redaktora.


• 15:00-15:15 mgr Łukasz Krajnik / Uniwersytet Gdański
  Czasopismo "bruLion" - paradoks kontrkultury zatomizowanej.


• 15:15-15:30 dyskusja


• 15:30-15:45 przerwa

Panel IV

• 15:45-16:00 dr hab. Anna Borowska / Uniwersytet Warszawski
  Między dźwiękiem a słowem: styl narracji nośnikiem subkulturowego buntu w tekstach TSA i Moskwy w 1984 r.


• godz. 16:00-16:15 mgr Jagoda Macios / Uniwersytet Civitas
  Bunt stolicy w gablotce. Mitologizacja i komercjalizacja warszawskiej sceny niezależnej lat 80. i 90. w potransformacyjnych narracjach pamięci.


• godz. 16:15-16:30 mgr Julia Jewszel / Uniwersytet Jagielloński
  Subkultura jako dziedzictwo. Przypadek bikiniarzy i współczesnych inicjatyw społeczno-artystycznych.


• godz. 16:30-16:45 dr Maja Dobiasz-Krysiak / Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu
  Pracownia olsztyńska jako pionierzy ABR w Polsce.


• 16:45-17:00 dr Artur Trapszyc / Muzeum Etnograficzne im. M. Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu
  Klub BaBoDes w Cekcynie. Lokalna scena kontrkultury w stylu Flower Power (lata 60. i 70. XX wieku).


• 17:00-17:15 dyskusja


• 17:15-17:30 przerwa

Panel V

• 17:30-17:45 mgr Martyna Majkowska / Uniwersytet Gdański
  Pogłosy alternatywnej muzycznej sceny Trójmiejskiej - czyli jak wybrzmiewają współczesne wcielenia idei postransformacyjnych i czy jeszcze je słychać.


• 17:45-18:00 dr Sebastian Rerak / Uniwersytet Jagielloński
  Yass - muzyczna kontynuacja trójmiejskiego undergroundu.


• godz. 18:00-18:15 mgr Alicja Figarska
  Między oficjalnością a alternatywą. Osiedlowe domy kultury jako przestrzeń codziennej twórczości w PRL.


• 18:15-18:30 mgr Łukasz Bień / Uniwersytet Gdański
  Inspiracje kulturowe i społeczne członków Totart.


• 18:30-18:45 mgr Kamila Krężel / Muzeum Narodowe w Szczecinie
  "Pokolenie No Future". Muzealna opowieść o szczecińskiej kontrkulturze lat 80. i 90.


• 18:45-19:00 dyskusja


• 19:00 zakończenie konferencji

Szczegółowe informacje o konferencji na stronie:

TOTART - Centrum Aktywności Studenckiej i Doktoranckiej UG