Fakty i opinie

Wyjątkowe ujęcia Bazyliki Mariackiej po remoncie

artykuł historyczny
Najnowszy artukuł na ten temat

Wielkie zmiany w Bazylice Mariackiej

Bazylika Mariacka: zakończony remont z lotu ptaka i wykonane z powietrza ujęcia wnętrza kościoła.



Zakończone zostały prace renowacyjne przy wszystkich elewacjach bazyliki Mariackiej, a na jeszcze do niedawna dziurawym jak sito dachu, ułożono ponad 100 tys. nowych dachówek. Odnowione zabytki we wnętrzu świątyni prezentujemy na prawdopodobnie pierwszym w historii filmie lotniczym wykonanym we wnętrzu tej świątyni.



W ubiegłym tygodniu w Bazylice Mariackiej odbyło się ostatnie posiedzenie komisji pod nadzorem wojewódzkiej konserwator zabytków oraz prof. Jadwigi Łukaszewicz UMK z Torunia. Podczas spotkania oficjalnie odebrano prace konserwacyjne prowadzone na elewacji bazyliki.

Już deszcz i wiatr jest nam nie groźny



- Prace te zostały przyjęte bez uwag, dzięki czemu już formalnie zakończyliśmy remont elewacji kościoła - cieszy się ksiądz prałat Ireneusz Bradtke, proboszcz bazyliki. - Już żadna cegła nie spadnie na ludzi czy stojące poniżej samochody.
Prace przy elewacjach korpusu kościoła wiązały się też z rekonstrukcją sklepienia w kruchcie, wymianą wszystkich okien i remontem drzwi.

Przy okazji wyszedł na jaw nieznany wcześniej fakt. Okazało się, że ślady na ścianie od strony ul. Piwnej, nie były - jak początkowo sądzono - pozostałościami po tynku. Jak ustalił prof. Aleksander Piwek jest to ślad po pierwotnej lokalizacji dawnego zegara słonecznego, który został przesunięty o kilka metrów w lewo, gdy dawne rzygacze zostały zastąpione rynnami.

Ale od lat największa bolączką tej największej ceglanej na świecie świątyni był dach, nieremontowany od 1949 roku. Od zeszłego roku trwał jego kapitalny remont, polegający na wymianie konstrukcji i poszycia.

Obecnie prace przy nim zakończyły się na 99,9 proc. Na naszym filmie z drona widać, że na dachu są obecnie zupełnie nowe dachówki, jest ich ponad 100 tys. sztuk. Prace chciano zakończyć przed zimą, a nie było to wcale łatwe. Powierzchnia dachu bazyliki, który składa się w sumie z 11 mniejszych dachów, przekracza 8,6 tys. m kw.

- Trwa jeszcze sprzątanie sklepień i rozbiórka podestów, po których chodzili pracownicy i które umożliwiały pracę wewnątrz i dlatego jeszcze winda pracuje. W związku z tym nie możemy odebrać prac przy dachu na 100 proc., tylko na 99.9. Ale przeszliśmy znacznie ważniejszą próbę niż ocena konserwatorów, czyli deszczu i wiatru - dach nigdzie już nie przecieka - podkreśla proboszcz.
Z końcem listopada wykonawca zgłosi całkowite zakończenie prac i nastąpi ostateczny odbiór.


Spektakularne prace we wnętrzu bazyliki



Piękny nowy dach, uzupełniony o nieodbudowaną po wojnie wieżyczkę, zostanie też wkrótce na nowo iluminowany. Zarząd Dróg i Zieleni obecnie szuka wykonawcy nowej instalacji. Stare i przestarzałe podświetlenie siłą rzeczy więc po remoncie dachu zostało zamontowane ponownie.

Ściany kościoła są podświetlone jeszcze w starym systemie, ale część tej iluminacji zostanie wyłączona. Jest to związane z planowanymi w najbliższym czasie pracami przy elewacjach, do których przylega dawna kotłownia. Wkrótce zaczną się tam prace, które przerobią ją na salę multimedialną.

- Najbardziej spektakularne prace trwają we wnętrzu kościoła. Niedawno została odrestaurowana grupa ukrzyżowania [znajduje się na belce umieszczonej pomiędzy dwoma wschodnimi filarami skrzyżowania naw nad ołtarzem. Po środku jest olbrzymi 4,5 metrowy krucyfiks, a po jego bokach są figury Matki Boskiej Bolesnej (3,5 m) i św. Jana Ewangelisty (3,6 m) - red.]. - wyjaśnia Bradtke. - Teraz zaczął się spektakularny moment montażu ołtarza koronacji Najświętszej Marii Panny. Skrzydła ołtarza wracają na swoje miejsce.


Przez wiele lat w zasadzie od końca XVI wieku, od kiedy protestanci pojawili się kościele, wierni widzieli ołtarz trzyskrzydłowy. Przed II wojną został rozebrany i ukryty, ale po wojnie w świątyni niestety został źle złożony.

- Teraz po pracach zobaczymy ołtarz w pełnej krasie - pięcioskrzydłowy. Nastąpi to prawdopodobnie na przełomie roku - zapowiada Bradtke.
Prace konserwatorskie wykonuje zespół pod kierunkiem Krzysztofa Owsianego. Ołtarz ma obecnie inną podstawę, zbliżoną do tej pierwotnej, dzięki temu będzie można do niego podchodzić bardzo blisko, i oglądać go niemal na wyciągnięcie dłoni. Obniżono też prezbiterium.

We wnętrzu kościoła pojawił się też wiatrołap w formie potężnych drzwi pod wieżą, pod witrażem ze sceną ukrzyżowania. Drzwi zaprojektował Tomasz Celewicz, na podstawie zachowanych szczątków fotografii, a wykonała pracownia stolarska Mariana Ranachowskiego. Na razie mają kolor dębowego drewna, komisja konserwatorska dookreśli wkrótce kolor. Te drzwi mają nie tylko chronić wiernych przed przeciągiem, ale przede wszystkim zabytki.

- Świętej pamięci ksiądz infułat Stanisław Bogdanowicz powiedział mi gdy tu przyszedłem, że będę miał tu ciągle zajęcie. Teraz czekają nas jeszcze prace przy posadzce i gdy to zostanie wykonane, to sytuacje będziemy mieli w miarę opanowaną, co powinno nastąpić do 2020 roku. W kolejnych pięciu latach pozostanie nam tylko odmalowanie bazyliki, ale po tym jest zamiar, by wrócili tu konserwatorzy i poszukiwali w odpowiednich miejscach spokojnie dawnych fresków, ale to nie będzie przeszkadzało w funkcjonowaniu bazyliki.
W trakcie obecnych prac odnaleziono też pod dachem zakrystii fryz, który obecnie został zrekonstruowany.

Koszt całości prac w kościele wynosi 21,5 mln zł. Projekt remontów jest współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2014-2020 (18 mln zł), dotacji Gminy Miasta Gdańska (2,5 mln zł) i wkładu własnego parafii (3,5 mln zł).

Zamek krzyżacki w bazylice?



Podczas remontu Bazyliki Mariackiej konserwatorzy zabytków odnaleźli element architektoniczny, który wcześniej mógł być częścią... gdańskiego zamku krzyżackiego, rozebranego w 1454 roku. Wówczas niechęć mieszkańców do zakonu krzyżackiego była tak duża, że nie chciano by w mieście pozostał jakikolwiek ślad po rycerzach z czarnym krzyżem na płaszczach.

Pragmatyczni mieszczanie rozebrali krzyżacką siedzibę w sposób "gospodarski". Z przekazów wiemy, że niektóre z elementów zamku stały się częścią innych gdańskich budowli, m.in. Dworu Artusa, Domu Przyrodników, Żurawia czy Bazyliki św. Mikołaja.

- Podczas remontu Bazyliki Mariackiej znaleźliśmy pęknięty element o długości 175 cm, który służył jako próg przed wejściem do Bazyliki - mówi Ludwik Brzuskiewicz, konserwator pracujący przy remoncie świątyni. - Pochodzi najprawdopodobniej z czasów gdy budowano transept Bazyliki, co pokrywa się z czasem, gdy rozbierano zamek krzyżacki.
Główną poszlaką wskazującą, że kamienny element może pochodzić z gdańskiego zamku jest oczywiście jego wygląd. Takie same elementy architektoniczne możemy znaleźć na Zamku w Malborku i innych tego typu budowlach stawianych przez Zakon.

O przyszłości ciekawej pamiątki ze średniowiecza, która odnalazła się w Bazylice zdecydują teraz konserwatorzy zabytków. Element najprawdopodobniej zostanie w świątyni. Być może zostanie w niej wyeksponowany.
MT

Opinie (210) ponad 20 zablokowanych

  • (16)

    Czy ten Gdańsk nie jest piękny

    • 196 10

    • Czyżby? (12)

      Piękne to są oryginalne stare budowle.Co może być pięknego i cennego w budynkach które zostały odbudowane współcześnie na wzór tych starych.Są często odbudowane niestarannie bez zachowanego pietyzmu o detale, byle jak.Przecież cała starówka była zmasakrowana ,spichlerzy nie było .Teraz tą papraninę pokazuje się jako zabytki! Przewodnicy często nawet się nie zająkną że te domy pochodzą z lat 50-60.Pokażcie wycieczką piękne przedwojenne budowle na wyspie spichrzów. Co wstyd? Nie to niech Niemcy się wstydzą nie my. My natomiast nie oszukujmy turystów!

      • 10 42

      • (2)

        wycieczką?

        • 14 1

        • W środku widzę (1)

          Wiele pomników ale dlaczego chociaż jeden nie jest Lecha Kaczyńskiego? Ma to z pewnością związek z tym że Gdańsk od dawna jest we władaniu POlszewikow

          • 1 4

          • znowu usiadles na gwozdz, ile wystawal?

            • 2 1

      • Jedź do Kalinigradu albo Elbląga i tam się pożal jak brzydko Gdańsk odbudowano. I nie jęcz od rana.

        • 26 1

      • (3)

        znowu jakis nawalony pisior ulal troche porannej frustracji

        • 16 4

        • wg smoleńskiego wyznawcy gdyby (2)

          rządził pis to by od razu wypiękniał.

          • 16 3

          • POszli won (1)

            Wyp..... stąd

            • 1 6

            • nie ma sie czym przejmowac to tylko taka pisia pozytywka, czubek wlacza ja sobie przed snem, jedyny sposob na orgazm

              • 2 0

      • Odbudowano Berlin, Drezno, Rygę Carcassonne i setki innych miast. I nikt nie mówi o oszustwie (1)

        • 9 0

        • nawet monte cassino

          • 1 0

      • Zaraz dostaniesz pocisk od zakodowanych sloikow

        • 1 4

      • Gdańsk zburzyli Rosjanie nie Niemcy

        • 0 0

    • Super film. Zawsze na filmie widać wszystko 10 razy lepiej niż w rzeczywistości :)

      • 10 0

    • Zwlaszcza w tym smogu i zanieczyszconej mgle, ktora byla ostatnimi dniami

      przynajmniej nie bylo widac tego calego faszystowskiego getta. Jakby byla to kraina z bajki gdzie zyja jeszcze ludzie mimo calego zatrucia, chrob nowotworowych, setek awarii ogolnego bandytyzmu, nozownikow, wnuczkow z palkami. itd.

      Bo kto ucho odwracał, aby prawa nie slyszec,
      tego modlitwa nawet jest wstretna.

      • 4 8

    • Siadaj, pała!

      A gdzie pytajnik?

      • 0 0

  • Teraz proszę wrzucać troszkę więcej (6)

    Remont remontem, ale wciąż zbieramy.

    • 42 28

    • Zamiast iść do Parlamentu dołóż się.do postumentu

      • 6 3

    • Bo tu chodzi o to...

      Zeby zbierać, a nie zebrać xD

      • 17 1

    • "oto tajemnica wiary - złoto i dolary"

      • 17 3

    • (1)

      i jak nie wrzucisz to wstęp wzbroniony

      • 8 2

      • Dokładnie!!!!

        Dalej ktoś stoi i patrzy czy coś wrzucasz, a jak nie to haltuje?

        • 5 0

    • Przeczytaj wypowiedz Seby z strony , jest super

      • 5 0

  • Śmiało mówić można, że Gdańsk (16)

    To najładniejsze Miasto w Polsce

    • 188 21

    • No i pięknie (2)

      Szkoda że zaraz jakiś śledź napisze że jego dynia ładniejsza.

      • 17 7

      • po co prowokujesz, pisuar jak kogos w koske nie kopnie to chory

        • 10 4

      • O gustach się nie dyskutuje , ale jak chcecie zobaczyć coś pięknego TK polecam wycieczkę do Zamościa

        • 6 5

    • (8)

      Prowincjonalne Citi Forum , przejście podziemne przy Okopowej , biurowa Oliwa, zapuszczony piękny Górny Wrzeszcz itp kwiatki nie ma się czym chwalić.
      Kraków, Łódź, Warszawa, Poznań, Wrocław tam pół dnia (jak w Gdańsku) nie wystarczy, żeby poznać miasto. W Gdańsku brak też klimatu tych miast.
      Piękna Bazylika to trochę mało

      • 19 35

      • Fakt, że Gdańsk był długi czas prowincjonalnym pruskim garnizonem (6)

        W tym czasie miasta polskie niesłychanie się rozwijały: Warszawa, Kraków, Poznań - każde było stolicą dużego regionu stąd okazałe budynki publiczne, teatry, filharmonie, uniwersytety, hotele.... W GD w tym czasie bida z nędzą.
        Stąd te miasta mają swoja polską historię, atmosferę.
        Gdańsk boryka się od dawna z takim syndromem "zlepka" różnych dzielnic, historii i jest mały w porównaniu...
        Także własciwie dopiero teraz buduje swoją tożsamość w Polsce

        • 11 21

        • (2)

          Poznań? Oj, nie za bardzo. To już bardziej Łódź w owym czasie. Zresztą Kraków też nie był centrum C-K, a pipidówą na kresach.

          • 14 0

          • (1)

            i tez garnizonem

            • 1 0

            • na wawelu austriacy urzadzili koszary i stajnie

              • 2 0

        • PR (2)

          I takim prowincjonalnym miastem niestety pozostaje. Mało tego jest coraz gorzej. Tak to jest jak osoby z prowincji dyktują kierunki rozwoju miasta. Citi Forum od strony Okopowej to masakra Gdańska

          • 10 13

          • Nie odpisuj sam sobie. (1)

            • 6 3

            • Chyba ty

              • 2 3

      • Znalzł się Janusz-turysta

        Poznań - nie ma nic poza koziołkami
        Łódź - miasto jednej ulicy ze syfem totalnym jak wejdziesz dalej
        Kraków - przereklamowany i brudny z wiecznym smogiem
        Warszawa - największy syf w Polsce

        • 11 5

    • Byłeś w Toruniu? (1)

      • 2 6

      • no cos tam mozna zarazic sie choroba na r

        • 1 0

    • W północnej Polsce;)

      • 0 3

    • Nigdzie nie byles tyle...

      • 0 4

  • Im wciąż mało pieniędzy. (14)

    Opodatkować kościół to zwykła instytucja.

    • 79 86

    • Obraca ogromnymi kwotami (1)

      A nikt nad tym nie ma kontroli.
      Zainstalować kasy fiskalne, przecież taki pogrzeb czy chrzest to zwykła usługa - pan wygłasza mowę, chlapie magiczną wodą, potem imprezka i tyle

      • 23 10

      • Usługi parafialne...

        • 2 1

    • Żałosny nick sugerujący podstarzalego metala-przwgrywa. (1)

      • 7 7

      • Chociaż jakiś mam, a nie jak ty

        Anonimowo plujesz na każdego

        • 6 8

    • opodatkuj urzad miasta to w koncu instytucja. (7)

      to samo sądy.

      • 8 9

      • To tak jakbyś się sam opodatkował (6)

        Myśl trochę.

        • 6 2

        • ale dlaczego nie? skoro ten koles odwoluje sie ze podatkowac trzeba instytucje. (5)

          Czy bedac mieszkancem i jest to moje miasto to nie place podatkow?

          Wiec dlaczego bedac czescia kosciola mam sie opodatkowywac jeszcze?

          • 3 3

          • Ale to jest usługa samorządowa i jej istnienie jest wymagane przepisami (3)

            A kościoły to swego rodzaju parki rozrywki, do tego prywatne (z prezesem do śmierci).

            • 8 2

            • Koscioly tez sa czescia panstwa, a juz napewno ich personel (2)

              I to za sprawa demokratycznych wladz.
              Raz to powolany przez Lecha Walese ordynariat polowy, oplacony sowicie z MON i wyplacajacy pozniej emerytury panswtowe, np pan Glodz z Wroclawia.

              Znany premier z pierwszych wyborow wprowadza w 1989 do szkol nauke religii co skutuje juz po podpisaniu konkordatu wyplacaniem ksiezom normalnych pensji z ministrstwa edukacji.

              Chcesz o czym jeszcze prozmawiac? Kto jak nie budyn zaprasza do kropienia miejskich budowli, peronow, etc?

              Jesli uwazasz nadal ze mowa jest o prywatnym cyrku to idz to powiedz Budyniowi w urzedzie. Wysmieje Cie. Gwarantuje Ci.

              • 1 10

              • Twoja władza Pisuarowa daje Grubą forsę Rydzykowi i innym klechom ,głupi jesteś albo chory (1)

                • 6 2

              • TY nie widzisz czy nie chcesz widziec kto kupil sobie pierwszy klechów?

                to znaczy ze jestes glupia i slepa.

                • 0 5

          • A urzędy to za czyją kasę funkcjonują?

            Z Twoich podatków.
            Chcesz podwójnie się opodatkować?
            Matko i córko skąd wy ludzie jesteście, jak wy żyjecie na codzień?

            • 5 1

    • (1)

      Nie odpowiada to proszę wyjechać do innego kraju UE

      • 5 1

      • Jakub klecha ,pasozyt tak się podpisuj

        • 0 0

  • Moje Miasto (11)

    Duma mnie rozpiera , że to moje Miasto, które mam codziennie na wyciągnięcie ręki , z roku na rok coraz piękniejsze. Kocham Gdańsk!

    • 155 19

    • (1)

      Hehe chyba nigdzie indziej nie byłaś jak dla ciebie Gdańsk jest taki cudowny. Jeszcze napisz że to dzięki Adamowiczowi

      • 15 35

      • do kolesia " he he he"

        Rozczaruję cię - nie mieszam się do polityki, to domena pisiorów

        • 9 0

    • a mnie wsytd, ze w tej gigantomani nie stac bylo miasta na odbudowanie budynku wielkiej synagogi. (3)

      ale w zamian za to walnal sobie koles budynia bunkier, ktory nawet nie jest pelnoprawnym teatrem.

      • 5 14

      • Jeszcze czego

        • 4 0

      • minusy pokazuja tylko jaki faszysci wybrali adamowicza (1)

        • 1 9

        • zgadza sie jaki przegral w warszawie

          • 4 0

    • Proponuje zebyc raz czy dwa zajrzala do raportu z miasta. Tak wlasnie staje sie bardziej dla ludzi.. dziekuje za uwage. (1)

      ja rozumiem, ze w urzedzie siedzisz i dostajessz wytyczne ale ja tu mieszkam od lat 70-tych.

      • 2 8

      • akurat nie pracuję w żadnym urzędzie, piszę to co czuję a mieszkam od lat 60-tych. Zatkało kakao?

        • 6 0

    • A to wszystko dzieki temu ze Gdunsk stal sie stolica Kaszeb

      Chwalimy sobie ten Gdunsk nasz.

      • 7 3

    • (1)

      Jak będziesz tak jak ja miec pochodzenie Gdanskie od 1478 r to powiedz twoje miasto

      • 0 9

      • ech ile zwykłej nienawiści w ludziach, którzy nie doceniają miejsca w którym mieszkają. Żal mi was

        • 7 0

  • (4)

    Gdańsk ma ładne kościoły ale i tak jest zapuszczonym miastem

    • 43 83

    • A Ty skąd wieśniaku jesteś? (2)

      Spod Płocka czy spod Kielc? Krytykują zawsze słoiki z pipidówy

      • 12 7

      • Mieszkam w Sopocie buraku wsiowy

        • 2 9

      • ja sie tu urodzilem, konczylem tez szkole okretowa.

        pamietam, ze kiedys nawet mielismy pelnoprawny obiekt kinowy gdzie przyjedzali goscie i odbywal sie festiwal filmowy zloter lwy. Organizowany wspolnie z Zakiem, ktory stal w centrum na Hucisku. Dzis praktycznie kultura jest wycofana gdzies na przedmiescia
        na rzecz konsumpcyjnych galerii stawianych bez konca w glownych arteriach zakorkowanego miasta.

        • 7 6

    • To że u ciebie w oborze syf i że jesteś zapuszczony

      To nie oznacza że Gdańsk jest zapuszczony. Zatem weź miotle, szaty i do roboty.

      • 6 1

  • :) (3)

    Gdansk pieknieje z dnia na dzien :) Brawo

    • 101 9

    • gdansk ma obecnie najwiecej swiatyn konsumpcji na km2 (1)

      pieknieje i zalewany jest z kazda kolejna ich rozbudowa oraz zabudowywaniem okolic kanalow.

      • 2 11

      • nie pij wody z pisuaru on sluzy do czego innego pisolcu

        • 1 0

    • a wszystko to mozliwe dzieki Konkordatowi i UE, dwoch porozumien panstwa

      mudlmy sie za naszych wspanialych menzuw stanu. Lecha W. Aleksandra K, Pawła A. Slawoja G.

      • 0 6

  • Nowy proboszcz jest super (5)

    Prace idą z kopyta, widać efekty.
    Najgorzej było jak chyba z 10 lat w Bazylice "rządziło" Towarzystwo Przyjaciól Zabytków z przemądrzałym szefem

    • 55 11

    • Jest świetnym menagerem, to prawda. (2)

      Jako kapłan i człowiek niekoniecznie. Znam go z czasów jego rządów w Caritasie. Bardziej dbał o własną rodzinę niż o potrzebujących i posługę kapłańską.

      • 9 6

      • (1)

        Dowody masz?

        • 4 4

        • Mam, i mogę je przedstawić.

          • 0 0

    • A co ma z tym wspólnego proboszcz ,forsy nie dał

      • 8 4

    • całe lata trwało wojowanie o pieniądze, podziękujcie Unii i Adamowiczowi

      uczciwie napiszcie ile kto pięniędzy przeznaczył na ten wspaniały remont a nie chyłkiem małymi literkami o Unii i Urzędzie Miasta

      • 12 2

  • Mało kto wie (16)

    Ze to największy kościół na swiecie zbudowany z cegly

    • 94 14

    • a takze najwyzsza ceglana budowla na swiecie (3)

      • 15 3

      • (2)

        Katedra w Kolonii jest o wiele wyższa

        • 3 3

        • Nieprawda.

          • 4 3

        • Katedra w Kolonii jest wyższa i większa powierzchniowo

          ale nie jest zbudowana z cegły

          • 10 0

    • Każdy (1)

      To wie , wystarczy troszkę interesować się historią swojego miasta

      • 27 4

      • Bzdura, jest największy, ale w Europie...

        • 1 1

    • (4)

      a cegly skad?

      • 3 3

      • (1)

        z Oruni jak doczytasz

        • 7 0

        • Nie z Oruni tylko z zamku, z Oruni były ladacznice...

          • 2 2

      • Z cegielni na Starych Szkotach

        • 3 0

      • Jak to skąd,od ceglarzy z Zamena na Chyloni

        • 3 0

    • wszyscy to wiedza :) (4)

      • 6 4

      • Ja nie wiedziałem:(

        • 5 4

      • Nieprawda, jest największy w Europie (2)

        Kościół Mariacki jest trzecią pod względem objętości świątynią na świecie zbudowaną z cegły ( Wikipedia ). Kto zna dwie pierwsze ?

        • 6 1

        • (1)

          największy jest Wielki Meczet w Dżenne 75 m x 75 m

          a najwyższy to Chrysler Building w Nowym Yorku 319m

          • 4 2

          • Od kiedy Chrysler Building jest świątynią ? Poza tym nie jest zbudowany z cegły...

            • 12 1

  • .... (14)

    Kosciol Mariacki pierwotnie byl tylko i wylacznie swiatynia ewangelicka, wypelniali ja ludzie o nieporownywalnie wyzszym poziomie swiadomosci religijnej. Po II wojnie swiatowej katolicy przejeli swiatynie.

    • 44 58

    • Dokładnie

      Przed wojną kto inny był administratorem budynku.

      • 9 7

    • masz racje (1)

      nie zauważyłeś że kościół katolicki często coś przejmuje ? metoda na większa władze i pieniądze to romans z władzą i straszenie ludzi , to jak w biznesie przejęcia połączenia aby McDonald albo jakaś kablówka rósła w siłe

      • 11 13

      • jak ten pisi numer z muzeum II wojny

        • 0 2

    • bzdura, Mariacki zbudowali katolicy

      kościołem protestanckim został w efekcie reformacji

      • 40 2

    • (1)

      Pierwotnie? Kiedy go budowali Lutra na świecie nie było. 1343 rozpoczęcie budowy, 1483 urodziny Lutra.

      • 36 2

      • To właśnie "lutry" przejęły bazylikę

        • 12 1

    • Kolejny lewak rozsiewający ferment? Za wasze kłamstwa powinno się wam języki obcinać

      abyście kolejnych nie produkowali.

      • 18 9

    • w ruinie, niestety ... i zła komuna odbudowywała (3)

      • 6 8

      • Ty pewnie niczego nie zbudowałeś ani odbudowałeś ani nawet nie stworzyłeś dla innych (2)

        Przeczytaj komentarz niżej. Gdańsk zaraz po wojnie odbudowywali zwykli ludzie. Często mieszkali w tych ruinach. Przyjeżdżali tu do Gdańska, bo gdzieś ich życie legło w gruzach. Ryzykowali swoje życie, bo nigdy nie wiadomo było czy coś się nie zawali.
        Czyja to wina, że Polacy, zwykli obywatele żyli w takich a nie innych czasach?

        • 18 2

        • Niestety, najpierw zniszczy Polskę!

          • 1 2

        • ale kosciol byl w ruinie i odbudowywany byl w prl-u

          • 2 0

    • Ignorancja intelektualna

      Człowieku jak nie masz elementarnej wiedzy to się nie wymądrzaj na forum. Sprawdź sobie w Wikipedii (bo o korzystanie z bardziej ambitnych źródeł Cię nie posądzam) kiedy zbudowano bazylikę, a wcześniej kościół Mariacki, a kiedy wystąpił Luter, Zwingli, Kalwin i zaczęła się reformacji...

      • 15 1

    • no rzeczywiście Twój poziom wiedzy pozostawia wiele do życzenia

      doucz się, pierwotnie był katolicki, po reformacji stał się luterański, mądrala za dychę

      • 8 0

    • idioci

      dorwali się do netu: budowa kościoła mariackiego rozpoczęła się setki lat przed tym jak Henryk VIII postanowił rozwieść się ze swoją żoną, by mógł poślubić kochankę

      • 1 0

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.