• Kino
  • Mapa
  • Ogłoszenia
  • Forum
  • Komunikacja
  • Raport

Obóz pod Galerią Przymorze

Marek Gotard
21 marca 2009 (artykuł sprzed 15 lat) 
Najnowszy artykuł na ten temat Na Przymorzu powstaną kolejne wieżowce
Niewiele osób wie, że także w Oliwie znajdował się obóz jeniecki. W latach 80. ubiegłego wieku w kwadracie ulic Michałowskiego, Norblina i Abrahama stały dwa baraki, najprawdopodobniej mające obozowe pochodzenie Niewiele osób wie, że także w Oliwie znajdował się obóz jeniecki. W latach 80. ubiegłego wieku w kwadracie ulic Michałowskiego, Norblina i Abrahama stały dwa baraki, najprawdopodobniej mające obozowe pochodzenie

Otwarta w środę u zbiegu ulic Chłopskiej i Obrońców Wybrzeżazobacz na mapie Gdańska, Galeria Przymorze ma swój smutny sekret. W czasie II wojny światowej działał tu obozów pracy przymusowej dla kobiet.

Spacerując po Galerii Przymorze warto pamiętać o historii tego miejsca. Spacerując po Galerii Przymorze warto pamiętać o historii tego miejsca.
Także w miejscu obozu Narvik II stoi dziś centrum handlowe. Także w miejscu obozu Narvik II stoi dziś centrum handlowe.
Resztki baraków i ogrodzenia z drutu kolczastego. Zniszczony domek komunalny, postawiony jakby bez żadnego kontekstu i hałdy ziemi wymieszanej z przedwojennymi śmieciami. Tak wyglądał róg ulic Chłopskiej i Obrońców Wybrzeża, zanim wyrosła tu nowa galeria handlowa Leclerc. Dwie dekady temu w barakach funkcjonowała firma budowlana. Co było wcześniej, prawie nikt już nie pamięta.

- Do późnych lat 40. ubiegłego stulecia zachował się tu zespół dawnego lekkiego obozu pracy dla kobiet, zatrudnianych w różnych firmach na zlecenie miejskich zakładów komunalnych. Więźniarki z Przymorza, Polki i Ukrainki, pracowały między innymi jako personel pomocniczy w Grand Hotelu - opowiada Zbigniew Okuniewski z Towarzystwa Przyjaciół Sopotu. Lekkie obozy pracy nie były przez Niemców ewidencjonowane. Nie były też oddziałami KL Stutthof. W przeciwieństwie do filii kacetu warunki tu panujące były całkiem znośnie. Więźniarki miały ograniczoną swobodę poruszania. Dostawały kartki na żywność i ubranie. Faktem jest jednak, że z takiego obozu łatwo było trafić, za najdrobniejsze przewinienie, do lagru.

- Nie dotarły do nas żadne sygnały, że w miejscu naszej inwestycji mogła znajdować się jakakolwiek wojenna pamiątka - mówi Anna Stępień reprezentująca Galerię Przymorze.

Dziś trudno powiedzieć ile kobiet przewinęło się przez druty obozu u zbiegu ulic Chłopskiej i Obrońców Wybrzeża. Sądząc po wielkości, siedziało tu jednorazowo nie więcej niż 150 - 200 osób. Dwie podobne "placówki" Niemcy utworzyli także w nieodległym Sopocie. Z Przymorza nie było też daleko do filii KL Stutthof w Oliwie i na Zaspie.

W latach II wojny Gdańsk, Sopot i Gdynia były wielkim zapleczem dla niemieckiego przemysłu. W Stoczni Gdańskiej budowano U-booty, liczne zakłady produkowały niezbędne dla wojska wyposażenie. Dla sprawnego działania machiny wojennej naziści potrzebowali tysięcy niewolników - jeńców wojennych, Polaków, Kaszubów, Rosjan, ludzi praktycznie wszystkich narodowości. Otoczone drutami kolczastymi baraki z krążącymi wokół strażnikami na stałe wpisały się w krajobraz nie tylko trzech miast, ale i całego Pomorza.

Najbardziej znanym obozem pracy był Narvik. Ten nazywany Narvik I  Niemcy założyli w 1941 roku. Przebywali w nim jeńcy wojenni i robotnicy przymusowi różnych narodowości. Wykorzystywano ich do pracy w okolicznych zakładach przemysłowych, w tym Stoczni Gdańskiej. Według różnych przekazów przeciętna liczba osadzonych w obozie liczyła ok. 2000 ludzi.

Pozostałości po obozie do dzisiaj można oglądać przy ul. Narwickiej zobacz na mapie Gdańska w Gdańsku. Wystarczy skręcić w nią w prawo z ul. Marynarki Polskiej. Za budynkami Zakładu Energetycznego Energa znajdziemy kilka baraków.
Wraz z coraz większą ilością przybywających do Gdańska jeńców, obóz Narwik postanowiono rozbudować. Kolejnych więźniów, pracujących niewolniczo na potrzeby III Rzeszy, umieszczano w obozie oznaczonym jako Narvik II.

Do obozowych celów wykorzystano baraki przy ul. Chrobrego (niegdyś Broesener Weg). Zanim w barakach zaczęto umieszczać jeńców, wcześniej zajmowali je pracownicy jednej z nazistowskich organizacji, Deutsche Arbeitsdienst - Niemieckiej Służby Pracy. Z kolei według innych źródeł, w tym samym miejscu funkcjonował obóz określany nie jako Narvik II , a Arbeitslager Ferdinand.

Po obozie Narvik II praktycznie nie pozostał żaden ślad. Według źródeł niemieckich, m.in. informacji Mniejszości Niemieckiej w Gdańsku, baraki obozu Narvik II znajdowały się mniej więcej w połowie ulicy Chrobrego zobacz na mapie Gdańska jadąc w stronę Brzeźna, na wysokości cmentarza na Zaspie. Dziś na miejscu, gdzie umierali ludzie niewolniczo pracujący na potrzeby Niemiec stoi budynek Centrum Handlowego Chrobry, a jeszcze niedawno znajdował się hipermarket budowlany Nomi. Prawdopodobnie obóz zahaczał także o teren, gdzie obecnie stoi salon Hondy oraz zajezdnia autobusowa.

Ponura historia obozów Narvik I i Narvik II nie zakończyła się jednak wraz z finałem działań wojennych na terenie Gdańska. Obozowe budynki szybko, bo już w pierwszych dniach kwietnia 1945 roku, przejęło NKWD. W barakach przebywali zarówno niemieccy jeńcy wojenni, wywożeni później w głąb Związku Radzieckiego, jak i ludność cywilna. Trudno dziś dokładnie podać liczbę osób, jaka przewinęła się przez obóz w czasie jego "drugiego życia". Oficjalnie istniał on do 1948 roku.

Znacznie mniej wiadomo o dużym obozie dla jeńców wojennych w Oliwie. Informacje na jego temat pochodzą przeważnie od pierwszych, polskich mieszkańców Gdańska przybyłych do miasta w 1945 roku. We wspomnieniach dawnych gdańszczan, migawki z obozu przewijają się sporadycznie. Z tych skrawków informacji możemy dziś szczątkowo odtworzyć historię stalagu XX BZ/Danzig Oliva.

Wśród miłośników historii Gdańska wiele emocji budzi kwestia dokładnego umiejscowienia obozu. Najprawdopodobniej znajdował się on w kwadracie ulic Piotra Michałowskiego - Piotra Norblina i Antoniego Abrahama zobacz na mapie Gdańska. Według niektórych przekazów sięgał aż do ulicy VII Dwór. W latach 80-tych ubiegłego wieku stały tam dwa baraki najprawdopodobniej mające obozowe pochodzenie. Geneza obozu sięga 1941 roku. Miał liczyć ok. 10 baraków. Początkowo Niemcy przetrzymywali w nim pilotów alianckich. Ci pracowali m.in. na pobliskim lotnisku.

Wraz z napaścią III Rzeszy na Związek Radziecki w obozie zaczęło przybywać jeńców radzieckich. Tych Niemcy traktowali o wiele gorzej niż Anglików. Niemcy uważali Rosjan za podludzi. Nie czynili żadnego wyjątku, w takim samym pogardliwym i bestialskim traktowaniu zarówno oficerów jak i szeregowych żołnierzy. Praktycznie wszystkich czekał ten sam los... Łącznie w obozie zamknięto ok. 2500 jeńców.

W 1949 roku w lesie w bezpośredniej bliskości stalagu ekshumowano zwłoki 279 Rosjan, którzy w nim zginęli. Pochowano ich na cmentarzu wojennym w Sopocie.

Dziś po obozie nie pozostały już prawie żadne ślady. Uważny obserwator na tyłach domów przy końcu ul. Abrahama znajdzie resztki obozowego ogrodzenia, gdzieniegdzie poprzetykanego jeszcze drutem kolczastym. Podobne słupy znajdziemy też przy ul. Norblina.

- W Gdańsku i Gdyni znajdowało się jeszcze kilkanaście filii obozu koncentracyjnego Stutthof - przypomina Elżbieta Grot z sopockiego oddziału Muzeum Stutthof. - Ślady po dawnych filiach obozu znajdziemy chociażby na Kokoszkach czy w Nowym Porcie

Opinie (242) 4 zablokowane

  • hhhmmmmm

    bylam odwiedzic to miejsce ale pierwsze wrazenie raczej na minus...strasznie duzo wolnego miejsca mozna powiedziec ze zbyt wiele co powoduje uczucie czegos co nie do konca zostalo skonczone miejsce nie ma jeszcze swojego klimatu jaki ma np.ALFA CENTRUM lub chociazy REAL....byc moze z czasem bedzie to dobre miejsce na zakupy i mala kawke z przyjaciolmi ale na chwile obecna raczej nie.....na plus ze jest taki maly sklepik z roznym fajnymi gadzetami naprawde super....

    • 0 2

  • Powinni wybudować centrum upamiętniajace tamte czasy (1)

    I tak tam nie chodzę, wolę rower, tenisa itd. szkoda czasu na bezmyslne łażenie

    • 3 1

    • czy aby napewno chodzi o.... tenisa ??! :)

      • 0 0

  • Kurcze..... jak my kochamy robić kupe na to co zostało dopiero co zbudowane.... szok ! poprostu szok...

    ale to taka polska .... TRADYCJA ! - najpierw stworzyć a potem ... nawalić... ! i niech śmierdzi. BRAWO !

    • 2 4

  • co to za naród

    od kiedy kaszubi to naród?

    • 2 3

  • JAK ZWYKLE zaczynamy szukac jak ktoś doniesie A ZA COŚ BIERZEMY PIENIĄDZE (1)

    SIEDZIMY NA ETATACH I BIERZEMY KASĘ
    A POTEM SĄ REWELACYJNE ŻEKOMO NASZE ODKRYCIA.

    DLACZEGO UKRYWA ŚIĘ TAKIE MIEJSCA SKORO WIADOMO DUŻO WCZESNIEJ O INWESTYCJACH BUDOWLANYCH .
    DOPIERU PO ZAKONCZENIU INESTYCJI WYCIĄGA ŚIE NADZWYCZAJNE ODKRYCIA PSEUDO BADACZY .......
    J.

    • 0 4

    • no i co bys zrobił ziutku (nazwałbym cie durniem ale ziutek w zupełności wystarczy), zrobił byś kolejne muzeum? już jedno

      muzeum w gdańsku jest którego jeszcze nie ma, za to jest dyrektor i bierze NASZE pieniądze!!! zróbcie coś z waszymi polskimi mordami!! zacznijcie się uśmiechać!!! po co wam te obozy??? polikwidować!!! parkingi porobić!!! nie chce żeby za moje podatki były utrzymywane takie idiotyczne miejsca jak byłe obozy typu auszwitz czy sztutchof

      • 1 1

  • a w Pruszczu Gdańskim probosz kościoła przy ul. Wojska Polskiego na dawnym przykościelnym cmentarzu zrobił PARKING. Bo przecież (6)

    teraz większośc "wiernych" ma tak daleko do kościoła że musi dojeżdżać furami cmentarz był oczywiście poniemiecki i został zlikwidowany po wojnie przez polaków, podobnie jak wszelkie inne ślady niemieckie w Proust.

    • 4 5

    • polakom to wydaje się ze są tu u siebie i zostaną tu na zawsze, ale nie po to zostali wpuszczeni do UE żeby się panoszyć w (5)

      Danzig na szczęście historia nie da się całkowicie wymazać i ślady niemieckości Danzig spotkać można na każdym kroku.

      • 1 2

      • Przepraszam a wydaje się Tobie, że był niemiecki (4)

        o ile pamiętam to na pewno Gdańsk był wolnym miastem, skupiał wiele narodowości i tętnił europejskim i światowym życiem

        • 2 2

        • no i właśnie takich głupot uczą dziś w szkołach (2)

          Gdańsk był wolnym miastem 2 razy, pierwszy raz w latach 1807-13/14 i drugi raz 1920-39. Piewszy raz to wymysl idiotów francuzów i drugi raz to też wymysł ludzi nie mających pojęcia o sytuacji na tych ziemiach, jedno z paru bękartów traktatu wersalskiego. A w szkołach polskich zakłamuje się historię wciskając ciemnotę że Gdańsk ZAWSZE był polski. taka sama prawda jak rzeź gdańska i to że franz miał strzelać do papieża

          • 1 1

          • (1)

            Gdańsk należał do Rzeczpospolitej, matołku,
            i pruski nawyk zacierania tych śladów na wiele wam sie nie zda.

            • 0 1

            • oj polaczki polaczki, tylko że mówiło się w nim po niemiecku, podobnie jak na dworze "polskich" ksiażąt w krakowie w XII wieku

              • 0 0

        • Freie Stadt był tylko przez 20 lat, wcześniej był przez stulecia niemiecki, a te "wiele narodowości" to kilka procent polaków

          oruni i nic się nie wydaje, przez lata komuny propaganda komunistyczna wymazywała i zakłamywała historię. Gdyby nie to że Danzig był niemiecki, byłby jak większośc polskich miast pół-wsiami łącznie z warszawą i to od zawsze. Nawet w XVII wiecznej Rzeczypospolitej obojga narodów jedynym miastem z prawdziwego zdarzenia, był własnie Danzig

          • 1 4

  • "Ślady po dawnych filiach obozu znajdziemy chociażby na Kokoszkach czy w Nowym Porcie"

    Szkoda, ze autor artykulu nie wspomnial nic o KZ Matzkau - obozie podlegajacym Waffen-SS i przewidzianym dla czlonkow tej formacji oraz policji, ktorzy popelnili przestepstwa lub odmowili wykonania rozkazu. Oboz budowali polscy wiezniowie i mial on byc filia KZ Stutthof, pozniej jednak przejela go Waffen-SS do wlasnych celow. Ponoc panujace w nim warunki byly niewiele lepsze od tych w innych obozach i wsrod osadzonych zdarzaly sie przypadki samobojstw. W 1944 r. wiezniowie z KZ Matzkau wzmocnili (w liczbie 1900 osob) Dywizje SS Oskara Dirlewangera, ktora z powodu wysokich strat Wehrmachtu, zostala wyslana do tlumienia Powstania Warszawskiego. Tam wslawila sie niespotykanym nawet w SS okrucienstwem i brutalnoscia wobec ludnosci cywilnej.
    W marcu 1945 r. oboz zostal rozwiazany, a jego "klientow" skierowano do obrony Gdanska przed Rosjanami.
    KZ Matzkau znajdowal sie przy dzisiejszej ul. Starogardzkiej, kilka betonowych slupow ogrodzeniowych i resztki budynku, w ktorym urzedowali straznicy stoja tam do dzis.

    • 0 0

  • Gdańsk jest NIEMIECKI

    Niemcy, Niemcy ponad wszystko,
    Ponad wszystko na świecie,
    Jeśli zawsze dla obrony
    Po bratersku są złączone
    Od Mozy aż po Niemen
    Od Adygi aż po Bełt
    Niemcy, Niemcy ponad wszystko,
    Ponad wszystko na świecie!

    Niemieckie kobiety, niemiecka wierność
    Niemieckie wino i niemiecka pieśń
    Niech na świecie utrzymują
    Swe dawne piękne brzmienie,
    Niech nas natchną do szlachetnych czynów
    Przez całe nasze życie.
    Niemieckie kobiety, niemiecka wierność
    Niemieckie wino i niemiecka pieśń!

    Jedność i prawo i wolność
    Dla niemieckiej ojczyzny,
    Do tego wszyscy dążmy
    Po bratersku, sercem i czynem.
    Jedność i prawo i wolność
    Są gwarancją szczęścia.
    Kwitnij w blasku tego szczęścia
    Kwitnij, niemiecka ojczyzno

    • 1 4

  • Babie Doły

    Na Babich Dołach też była filia obozu Stutthof.

    • 0 0

  • No i co z tego??? (1)

    Wszystko fajnie. Jednak gdyby to było dla miasta pamiętne miejsce to by nie zezwolili na budowę hipermarketu w tym miejscu.
    Fajnie poczytać o historii miasta. Trzeba przypominać ludziom o tym co i gdzie było,ale nie róbcie sztucznego zamieszania, tylko po to, żeby zareklamowac w ten sposób hipermarket, bo to żenujące.

    • 2 3

    • Rządząca Gdańskiuiem szwabska V kolumna z dziadkami z wehrmachtu i waffen ss zgodzi się na wszystko co służy szwabom.

      A w tym przypadku na rękę jest szwabom aby zatrzeć ślady ich niemieckich zbrodni.Adamowicz i Tusk muszą doejść!!!

      • 1 0

alert Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

Najczęściej czytane